Instytut Pamięci Narodowej

Głównym tematem numeru jest trudna polska obecność na Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej w XX wieku.

Przypominamy zbrojną konfrontację odradzającej się Ojczyzny z Ukraińcami w latach 1918–1919 (słynne Orlęta broniące Lwowa), odkrywamy zapomnianych, niezłomnych polskich księży, którzy usiłowali ochronić przed  komunistycznym barbarzyństwem wiarę katolicką wśród rodaków na ziemiach wcielonych do ZSRS. Prezentujemy sylwetki ziemian, przedsiębiorców, uczonych i artystów kultywujących polskość, budujących za Bugiem cywilizację łacińską.

Polecamy też eseje: o generacji niepokornych (1863–1918), o wybitnym poecie Janie Lechoniu, ale także o współczesnych literatach i ich dorobku zgromadzonym w  teczkach SB – donosach na przyjaciół, „doskonałym wcieleniu marzeń o realizmie socjalistycznym”.

Do „Biuletynu IPN” dołączyliśmy recenzję dr. Tomasza Domańskiego „Korekta obrazu? Refleksje źródłoznawcze wokół książki Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski”.  Przedmiotem opracowania jest publikacja Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski (t. 1-2) pod red. Barbary Engelking i Jana Grabowskiego. Artykuł dr. Tomasza Domańskiego jest pierwszym z serii recenzji przygotowywanych przez IPN na temat książki. Powstał w wyniku licznych zapytań osób zainteresowanych tą tematyką skierowanych do IPN. Recenzja „Korekta obrazu?” stanowi jednocześnie zapowiedź nowego czasopisma IPN „Polish-Jewish Studies”.

Do numeru została także dołączona płyta DVD z filmem Rozstrzelać Polaków – o masowej eksterminacji naszych rodaków dokonanej przez NKWD, pod kryptonimem „operacja polska”, w latach 1937–1938.

Biuletyn dostępny w sprzedaży od 11 lutego w Księgarniach IPN w warszawie, sieci empik oraz placówkach Poczty Polskiej.

SPIS TREŚCI

Polskie Kresy

• Jarosław Szarek – Kresy są wszędzie
• Paweł Skibiński – Polsko-ukraińskie walki o Lwów 1918–1919
• Anna Zechenter – Polscy męczennicy za czerwonym kordonem
• Andrzej Grajewski – Biskupi wygnańcy i Kościół na Kresach
• Maria Kalczyńska – Kresy. Pamięć przeniesiona
• Ks. Jarosław Wąsowicz SDB – Patriarcha kapłanów Wileńszczyzny. Ksiądz prałat Józef Obrembski (1906–2011)
• Piotr Olechowski – Juliusz Makarewicz w sowieckim Lwowie
• Andrzej W. Kaczorowski – „O, mowu rudzinna, o, bałaku lwoski…”
• Teresa Zawadzka – Postawiłam krzyż na grobie dziadka
• Paweł Zielony  – Wystawa Archiwum IPN „Rozkaz nr 00485. Antypolska operacja NKWD na sowieckiej Ukrainie 1937–1938”

Polskie rodziny

• Agnieszka Łuczak – Skirmuntowie. Saga kresowa

Komentarze historyczne

• Barbara Świtalska-Starzeńska – Generacja „niepokornych” (1863–1918)
• Bohdan Urbankowski    – Wstęp do poetyki donosu
• Michał Krzyżaniak – Fotografowie Powstania Wielkopolskiego
• Przemysław Wywiał – Dłużnik legionowej przeszłości. Jan Paweł II i żołnierze niepodległości

Sylwetki

• Leszek Kędziora – Praca dla Polski. Józef Franciszek Bazgier (1887–1942)

Pisarze Niepodległości

• Marek Klecel – Poeta tragiczny. Jan Lechoń (1899–1956)