Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/232840,Obroncy-Polski-z-1939-roku-zamordowani-przez-komunistow.html
27.02.2026, 00:17

Obrońcy Polski z 1939 roku zamordowani przez komunistów

16 grudnia 1952 r. na podstawie wyroku komunistycznego Najwyższego Sądu Wojskowego straceni zostali kmdr por. Zbigniew Przybyszewski i kmdr Stanisław Mieszkowski. Cztery dni wcześniej wyrok śmierci wykonano na kmdr. Jerzym Staniewiczu. Wszyscy trzej oficerowie Marynarki Wojennej II RP, ofiary mordów sądowych, w czasie kampanii polskiej 1939 r. brali udział w obronie Helu.

Obrońcy Polski z kampanii wrześniowej usłyszeli wyroki w tzw. procesie komandorów, 21 lipca 1952 r. Naczelny Sąd Wojskowy pod przewodnictwem płk. Piotra Parzenieckiego skazał „za zorganizowanie spisku w wojsku” siedmiu oficerów Marynarki Wojennej fałszywie oskarżonych o szpiegostwo i dywersję.

Represje na „przedwojennych” oficerach przybrały największe rozmiary w latach 1950-1953. Komunistyczne sądy wydały wówczas 30 wyroków śmierci, z których 19 zostało wykonanych. Tzw. gomułkowska odwilż pozwoliła wyjść z więzień tym, którzy przetrzymali nieludzkie warunki.

W latach 90. XX wieku sądy unieważniły wyroki z lat 1945-1956. Szczątki komandorów Staniewicza, Przybyszewskiego i Mieszkowskiego zostały odnalezione w bezimiennym dole na warszawskiej „Łączce”. Ekshumowane zostały pochowane z honorami na Cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni.

Polecamy: