Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/231371,Ewa-Wojcicka-Wieslaw-Golas-Aktor-z-Szarych-Szeregow.html
26.02.2026, 18:42

Ewa Wójcicka: Wiesław Gołas. Aktor z Szarych Szeregów

Był aktorem wszechstronnym, bawił w komediach, wzruszał w rolach dramatycznych. Jego dorobek aktorski to nie tylko filmy, seriale, ale również kreacje teatralne, telewizyjne oraz niezapomniane wykonania skeczy i piosenek kabaretowych.

Wiesław Gołas urodził się 9 października 1930 r. w Kielcach, chociaż w dokumentach podaje się również datę 4 października. Jak wyjaśniał aktor, błąd w zapisie został popełniony w czasie chrztu.

Dzieciństwo w cieniu wojny

W Kielcach spędził dzieciństwo. Uczęszczał do szkoły powszechnej na Baranówku, położonej na południowych obrzeżach Kielc, a następnie kontynuował naukę w Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego. Będąc uczniem chętnie uczestniczył w akademiach.

Ten czas beztroski przerwała wojna, w trakcie której utracił ojca. Teofil Gołas został aresztowany w listopadzie 1942 roku za działalność w konspiracji. Zmarł w obozie na Majdanku 26 marca 1943 r.

Wiesław w okresie okupacji wstąpił do Szarych Szeregów. Kiedy składał przysięgę, miał zaledwie 13 lat. Pod pseudonimem konspiracyjnym „Wilk” przenosił meldunki oraz uczestniczył w akcjach zdobywania broni. Niestety w czasie jednej z nich, w listopadzie 1944 r., został aresztowany przez Gestapo i osadzony w więzieniu w Kielcach przy ul. Zamkowej, gdzie był torturowany. Nie wydał nikogo. Przebywał tam do stycznia 1945 r.

Kariera aktorska

Po wojnie zdał maturę i rozpoczął studia w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie, którą ukończył w 1954 r. Zadebiutował na deskach teatru w Jeleniej Górze, grając Papkina w „Zemście”.

Był związany z Teatrem Dramatycznym oraz z Teatrem Polskim w Warszawie (od 1985 r.). Grał m.in. w sztukach reżyserowanych przez Wandę Laskowską (Mieczysław Walpurg w „Wariacie i zakonnicy” Stanisława Ignacego Witkiewicza), Jana Świderskiego (swat Koczkariew w „Ożenku” Mikołaja Gogola), Andrzeja Łapickiego (Grzegorz w „Damach i huzarach” Aleksandra Fredry).

Jednocześnie występował w filmie i telewizji. Zadebiutował na srebrnym ekranie w epizodycznej roli niemieckiego żandarma w „Pokoleniu” w reż. Andrzeja Wajdy (1954). Do jednej z pierwszych większych ról należy postać Wawrzona Rzepy w „Szkicach węglem” (1956) w reż. Antoniego Bohdziewicza. Popularność zaskarbił sobie rolą w filmie Ewy i Czesława Petelskich pt. „Ogniomistrz Kaleń” (1961). Zapisał się w pamięci widzów również rolami: boksera Józefa Ciapuły w filmie „Mąż swojej żony” (1960) oraz mima Roberta w „Domu bez okien” (1962).

Czytaj artykuł Ewy Wójcickiej Wiesław Gołas. Aktor z Szarych Szeregów na portalu przystanekhistoria.pl