Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/227768,Zoskaquot-legenda-za-zycia.html
26.02.2026, 20:22

„Zośka" – legenda za życia

20 sierpnia 1943 r. poległ w walce Tadeusz Zawadzki „Zośka”, harcmistrz, ppor. AK, legendarny bohater książki Aleksandra Kamińskiego „Kamienie na Szaniec”, uczestnik Akcji pod Arsenałem oraz wielu innych operacji dywersyjnych podziemia, odznaczony Orderem Virtuti Militari oraz dwukrotnie Krzyżem Walecznych.

20.08

Tadeusz Zawadzki „Zośka” włączył się w działania konspiracyjne już w 1939 roku, uczestnicząc w akcjach małego sabotażu przeprowadzonych przez podziemną lewicową organizację Polska Ludowa Akcja Niepodległościowa.

W 1941 r. wraz z grupą harcerzy dołączył do Szarych Szeregów, podziemnego harcerstwa. Zasłynął największą liczbą namalowanych na Mokotowie „kotwic" – symboli Polski Walczącej, a także brał udział w szeregu innych akcji dywersyjnych przeciw Niemcom, jak słynna akcja „N", polegająca na wydawaniu i kolportowaniu spreparowanych niemieckojęzycznych czasopism.

26 marca 1943 r., w czasie Akcji pod Arsenałem, dowodził grupą odbijającą z rąk Gestapo jego przyjaciela – Jana Bytnara „Rudego".

Zginął w nocy z 20 na 21 sierpnia 1943 r. podczas akcji „Taśma” – jednej z większych operacji bojowych Kedywu AK, podczas której dokonano ataku na niemiecką strażnicę graniczną w Sieczychach koło Wyszkowa.

Tak udział „Zośki” w akcji wspominał Stanisław Broniewski „Orsza”:

„Pierwszy wpadł w drzwi strażnicy i tu trafił go śmiertelny strzał w samo serce. Walka została wygrana; strażnica opanowana; Niemcy wybici. Z naszej strony tylko jedna strata – Tadeusz…”

„Zośka” spoczął na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Jego pseudonimem nazwano batalion harcerski, złożony z członków Grup Szturmowych (zajmowali się m.in. dywersją czy szkoleniem), który wsławił się, walcząc w Powstaniu Warszawskim.