Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN zaprasza 24 marca br. o godz. 12.00 do kościoła pw. Wszystkich Świętych w Warszawie (Plac Grzybowski 3/5) na uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej ks. Marcelowi Godlewskiemu. Po uroczystości odbędzie się dyskusja naukowa poświęcona jego postaci. W spotkaniu udział wezmą: prof. Paweł Skibiński (UW) oraz dr Przemysław Pazik (UW). Moderatorem będzie dr hab. Rafał Łatka. Dyskusja, organizowana przez Biuro Badań Historycznych IPN, odbędzie się w sali konferencyjnej parafii pw. Wszystkich Świętych w Warszawie (Plac Grzybowski 3/5).
Wydarzenie organizowane przez Instytut Pamięci Narodowej wpisuje się w obchody Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką, przypadający 24 marca. Dzień ten jest wyrazem hołdu dla tych, którzy w trudnym okresie okupacji niemieckiej, mimo grożącej kary śmierci, zdecydowali się pomóc współobywatelom narodowości żydowskiej.
***
Ksiądz Marceli Godlewski był księdzem rzymskokatolickim, prałatem, działaczem społecznym i politykiem związanym z obozem narodowym, członkiem Komitetu Narodowego Polskiego oraz Ligi Narodowej, a także duszpasterzem robotników i organizatorem licznych inicjatyw społecznych. W czasie II wojny światowej zasłynął jako „proboszcz getta”, niosąc pomoc ludności żydowskiej, za co pośmiertnie został uhonorowany tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.
Urodził się 15 stycznia 1865 r. w Turczynie. Ukończył gimnazjum w Suwałkach, a następnie seminarium duchowne w Sejnach, po czym studiował teologię w Rzymie, gdzie uzyskał doktorat. Święcenia kapłańskie przyjął w 1888 r. Początkowo pracował jako wykładowca w seminarium, jednak z czasem zaangażował się w działalność społeczną. W 1905 r. założył Stowarzyszenie Robotników Chrześcijańskich, które szybko rozwinęło szeroką działalność samopomocową i edukacyjną. W 1909 r. utworzył Dom Ludowy w Warszawie – ośrodek skupiający instytucje wsparcia dla robotników, takie jak jadłodajnia, kasa pożyczkowa i świetlica. Był także publicystą i wydawcą prasy społecznej. W swojej działalności łączył idee solidarności społecznej z poglądami narodowymi, w tym krytycznym stosunkiem do Żydów, co przyniosło mu opinię antysemity.
W 1915 r. został proboszczem parafii Wszystkich Świętych w Warszawie, jednej z największych w stolicy, którą kierował przez kolejne 30 lat. W okresie międzywojennym angażował się również politycznie, współpracując z Stronnictwo Narodowe. Po wybuchu II wojny światowej jego parafia znalazła się na terenie Getta warszawskiego. Pomimo podeszłego wieku nie opuścił swoich parafian i podjął szeroką działalność pomocową: organizował kuchnię dla ubogich, udzielał schronienia, wystawiał fałszywe metryki chrztu oraz współpracował z siostrami zakonnymi przy ratowaniu żydowskich dzieci, które ukrywano m.in. w sierocińcu w Aninie.
Po rozpoczęciu likwidacji getta w 1942 r. został zmuszony do jego opuszczenia i przeniósł się do Anina, gdzie kontynuował pomoc ukrywającym się dzieciom oraz wspierał prowadzenie sierocińca. Jego działalność przyczyniła się do uratowania wielu osób, mimo grożącego za to niebezpieczeństwa. Zmarł 25 grudnia 1945 r. w Aninie i został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. W 2009 r. został pośmiertnie odznaczony przez Instytut Yad Vashem tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.
Więcej:
- Karol Madaj, Małgorzata Żuławnik, Proboszcz getta
- Polecamy materiały Instytutu Pamięci Narodowej poświęcone Polakom ratującym Żydów pod okupacją niemiecką
Kontakt dla mediów:
dr Rafał Kościański
rzecznik prasowy IPN
tel. +48 735 205 793
rzecznik@ipn.gov.pl
