23 sierpnia 1939 r. Niemcy i Związek Sowiecki podpisały układ, który otworzył drogę do II wojny światowej i wszystkich jej konsekwencji, m.in. obozów koncentracyjnych, krematoriów i gułagów, a potem długich lat „zimnej wojny”, które dla wielu społeczeństw Europy Środkowo-Wschodniej oznaczały dalsze zniewolenie. W rocznicę podpisania tego porozumienia – znanego jako pakt Ribbentrop-Mołotow – obchodzimy Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych.
Dr Mateusz Szpytma, podczas wizyty w muzeum, obejrzał wystawę „Zamordowane miasto. Reliefy Marii Hiszpańskiej-Neumann”, przygotowaną przez Archiwum IPN.
Ekspozycję można oglądać w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL do 31 października 2025 r. Wernisaż odbył się 4 sierpnia 2025 roku.
-
Dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa IPN, obejrzał wystawę „Zamordowane miasto. Reliefy Marii Hiszpańskiej-Neumann” – Warszawa, 23 sierpnia 2025. Fot. Mateusz Niegowski (IPN) -
Dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa IPN, obejrzał wystawę „Zamordowane miasto. Reliefy Marii Hiszpańskiej-Neumann” – Warszawa, 23 sierpnia 2025. Fot. Mateusz Niegowski (IPN) -
Dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa IPN, obejrzał wystawę „Zamordowane miasto. Reliefy Marii Hiszpańskiej-Neumann” – Warszawa, 23 sierpnia 2025. Fot. Mateusz Niegowski (IPN)
***
Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych, znany także jako Międzynarodowy Dzień Czarnej Wstążki, to międzynarodowe święto obchodzone corocznie 23 sierpnia. Ustanowiony przez Parlament Europejski w 2008 roku, dzień ten upamiętnia ofiary dwóch totalitarnych reżimów XX wieku: stalinizmu i nazizmu, oraz przypada w rocznicę zawarcia Paktu Ribbentrop-Mołotow, który stał się symbolem współpracy między tymi reżimami. Pakt ten, podpisany 23 sierpnia 1939 roku, był de facto umową o podziale Europy Środkowej i Wschodniej między III Rzeszę a Związek Radziecki, co bezpośrednio doprowadziło do wybuchu II wojny światowej oraz tragicznych wydarzeń, które pochłonęły życie milionów ludzi.
Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych przypomina o konieczności zachowania pamięci o ofiarach masowych deportacji, eksterminacji, oraz zbrodni popełnionych przez oba reżimy. Jest to także okazja do refleksji nad historią, upamiętnienia tych, którzy cierpieli i zginęli z rąk totalitarnych systemów, oraz do promowania wartości demokratycznych, praw człowieka, i pokoju w Europie.
Obchody tego dnia, mające na celu zakorzenienie demokracji oraz wzmocnienie stabilności kontynentu, odbywają się w różnych krajach Europy, a ich organizatorem od 2010 roku jest Europejska Sieć Pamięć i Solidarność (ENRS). Sieć ta, z siedzibą w Warszawie, bada, dokumentuje i upowszechnia wiedzę o historii Europy XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem okresu dyktatur i wojen.
23 sierpnia stanowi również symboliczny sprzeciw wobec zbrodniczych działań totalitarnych reżimów, a obchody tego dnia przypominają o obowiązku obrony wolności i sprawiedliwości we współczesnym świecie. W ramach obchodów organizowane są również kampanie społeczno-edukacyjne, które przywołują postacie takie jak Kazimierz Moczarski – polski pisarz i więzień komunistycznego więzienia, Milada Horákova – ofiara mordu sądowego popełnionego w 1950 r. przez komunistyczny trybunał w Pradze, czy Mala Zimetbaum i Edward Galiński – para zakochanych, którzy poznali się w niemieckim obozie Auschwitz-Birkenau, będące świadectwem sprzeciwu wobec reżimów i przypomnieniem o ludzkiej tragedii wywołanej przez stalinizm i nazizm.
Dowiedz się więcej:
- Debata Ribbentrop i Mołotow – podpalacze świata z woli Hitlera i Stalina
- Pakt Ribbentrop-Mołotow. Poznaj podstawowe informacje w ciągu 5 minut
- Marcin Przegiętka: Czy pakt Ribbentrop-Mołotow był „paktem dwóch marksistowskich ideologii”?
- Regina Dąbkowska: Miłość w czasach totalitaryzmów – Kazimierz i Zofia Moczarscy