W spotkaniu wzięli udział m.in. Wojciech Kolarski, sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP, prof. Przemysław Czarnek, minister edukacji i naukii, Aurelia Michałowska, mazowiecki kurator oświaty, a także prof. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej kierujący Biurem Poszukiwań i Identyfikacji IPN, dyrektorzy Biur oraz pracownicy IPN koordynujący prace projektu.
Prof. Szwagrzyk przypomniał początki prac poszukiwawczych na Łączce przed dziesięcioma laty: – Było to miejsce pod cmentarnym murem, wtedy jeszcze nie do końca znane, gdzie w latach 40. i 50. komuniści grzebali swoje ofiary. Wydawało nam się przez długi czas, że prawda o bohaterach nigdy nie ujrzy światła dziennego, bo nie dokumentowano tych miejsc. Nie było grobów, nie było pomników. Mało tego – w latach 80. komuniści wznieśli kwaterę dla osób zasłużonych dla władzy ludowej. W miejscu, gdzie ukryto szczątki ofiar, grzebano następnie ludzi, którzy służyli systemowi komunistycznemu. Wydawało się, że tak będzie zawsze – mówił. – Po tych dziesięciu latach możemy powiedzieć, że to miejsce pod cmentarnym murem nie jest już nieznane. Przywracamy polskim bohaterom imiona i nazwiska. I możemy powiedzieć z dumą, że wykonaliśmy zadanie, które jest naszym polskim obowiązkiem: odnalezienie szczątków Polaków, identyfikacja i godny pochówek – podsumował wiceprezes IPN.
Zwrócił uwagę na jeszcze inny efekt prac na Łączce – projekt, którego V edycja właśnie się zakończyła. – Po wielu latach polska młodzież bierze udział w projekcie historycznym i w pewnym względzie artystycznym, i opowiada o naszych bohaterach i o pracach Instytutu Pamięci Narodowej. Najpiękniejsze, co w historii może się zdarzyć, to jest świadomość, że młode pokolenie Polaków upomina się o pamięć o naszych polskich bohaterach – powiedział wiceprezes IPN, gratulując autorom najlepszych etiud filmowych.
Wyraził także nadzieję, że młodzież, będzie mogła wkrótce wziąć udział pracach poszukiwawczych. – Wierzę, że tak się stanie. Mają bowiem Państwo takie cechy, które są niezbędne, aby wziąć udział w tym wielkim narodowym projekcie poszukiwania szczątków naszych bohaterów. Mają Państwo patriotyzm, wrażliwość i przekonanie, że to jest nasz polski obowiązek – zapewnił prof. Szwagrzyk.
Prof. Przemysław Czarnek podkreślił wagę prac zespołu prof. Szwagrzyka, „przywracających godność państwu polskiemu”. O młodych uczestnikach gali powiedział: – Finaliści projektu „Łączka i inne miejsca poszukiwań” pod okiem IPN wypełniają zadanie, o którym pisał Zbigniew Herbert. Pisał, że niewiedza o zaginionych podważa realność tego świata. Gratuluję realizacji tej trudnej misji.
Autorzy 14 filmów, najwyżej ocenionych przez jury, otrzymali nagrody i pamiątkowe dyplomy. Przygotowane przez nich etiudy filmowe zostały zaprezentowane zebranemu audytorium.
***
Zespoły reprezentujące szkoły i organizacje młodzieżowe uczestniczyły w trakcie roku szkolnego w cyklicznych spotkaniach z pracownikami poszczególnych wydziałów Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Młodzi ludzie zapoznali się z pracą archiwistów, archeologów, antropologów i genetyków. W ramach zajęć terenowych odwiedzili również miejsca pamięci, m.in. „Łączkę” na Powązkach Wojskowych w Warszawie, i wykonali zadania sprawdzające wiedzę na temat procesu poszukiwania szczątków ofiar totalitaryzmów. Finalnie, kilkuosobowe grupy zmierzyły się z zadaniem wieńczącym zmagania, przygotowaniem 2-minutowej etiudy filmowej zgodnej z tematyką projektu. Nadesłano 30 filmów.
Zajęcia w ramach projektu zorganizowały oddziały i delegatury IPN w: Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Katowicach, Łodzi, Rzeszowie i Warszawie. Wystartowało 38 zespołów (łącznie 214 osób). W tym roku po raz pierwszy w przedsięwzięciu wzięły udział grupy z zagranicy – trzy zespoły harcerzy z Wilna – 18 osób.
Projekt został przygotowany przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji, Biuro Przystanków Historia oraz Biuro Edukacji Narodowej. Realizowany był we współpracy z oddziałami IPN na terenie całej Polski. Został objęty Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy.
► Więcej o projekcie na portalu edukacja.ipn.gov.pl
