Instytut Pamięci Narodowej

W szponach dwóch totalitaryzmów. Wileńszczyzna i jej mieszkańcy (1939–1956), red. Diana Maksimiuk, Paweł Niziołek, Białystok–Warszawa 2026, 448 s., ISBN 978-83-8376-825-0

Seria wydawnicza Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, tom 68.

Zbiór artykułów będących pokłosiem konferencji naukowej zorganizowanej w 2023 r. w Białymstoku. Motywem przewodnim książki są losy mieszkańców Wileńszczyzny w okresie II wojny światowej oraz w latach stalinizmu. Jest ona w znacznej mierze poświęcona zmianom w strukturze demograficznej, przede wszystkim narodowościowej, tego obszaru historyczno-geograficznego. Były one wynikiem serii tragedii o wielkiej skali - zagłady Żydów, przesiedlenia Polaków, innych form represji stosowanych przez niemiecki nazistowski i sowiecki totalitaryzm - oraz częściowo równoległego, a po części późniejszego napływu ludności litewskiej i rosyjskojęzycznej. Autorzy artykułów proponują spojrzenie na te zjawiska z różnorakich perspektyw - masowych (np. narodowościowych, grup zawodowych), indywidualnych (ujęcia biograficzne), a nawet współczesnej polityki historycznej.