Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/248049,Pozegnalismy-Alojzego-Kocmana.html
26.09.2026, 01:53
Pożegnaliśmy Alojzego Kocmana – Wrocław, 25 września 2026. Fot. Maciej Parysek (IPN)
Pożegnaliśmy Alojzego Kocmana. Na zdj. zastępca prezesa IPN dr hab. Krzysztof Szwagrzyk – Wrocław, 25 września 2026. Fot. Maciej Parysek (IPN)
Pożegnaliśmy Alojzego Kocmana – Wrocław, 25 września 2026. Fot. Maciej Parysek (IPN)
Pożegnaliśmy Alojzego Kocmana – Wrocław, 25 września 2026. Fot. Maciej Parysek (IPN)
Pożegnaliśmy Alojzego Kocmana – Wrocław, 25 września 2026. Fot. Maciej Parysek (IPN)
Pożegnaliśmy Alojzego Kocmana – Wrocław, 25 września 2026. Fot. Maciej Parysek (IPN)
Pożegnaliśmy Alojzego Kocmana – Wrocław, 25 września 2026. Fot. Maciej Parysek (IPN)
Pożegnaliśmy Alojzego Kocmana – Wrocław, 25 września 2026. Fot. Maciej Parysek (IPN)
Pożegnaliśmy Alojzego Kocmana – Wrocław, 25 września 2026. Fot. Maciej Parysek (IPN)
Pożegnaliśmy Alojzego Kocmana – Wrocław, 25 września 2026. Fot. Maciej Parysek (IPN)

Pożegnaliśmy Alojzego Kocmana

25 września 2026 roku na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu odbył się uroczysty pogrzeb państwowy śp. Alojzego Kocmana – żołnierza polskiej konspiracji niepodległościowej. W ostatnim pożegnaniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.

Szczątki Alojzego Kocmana zostały odnalezione w listopadzie 2023 r. podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez IPN na cmentarzu Jeruzalem w Raciborzu. O identyfikacji Instytut Pamięci Narodowej poinformował w lipcu 2025 r. w czasie uroczystości w Belwederze.

Podczas ceremonii pogrzebowej zastępca prezesa IPN dr hab. Krzysztof Szwagrzyk podkreślił, że dziś, po wielu latach, Polska upomina się o swojego bohatera, żołnierza konspiracji, ofiarę niemieckich represji:

– Wydawałoby się, że śmierć Alojzego Kocmana w raciborskim więzieniu oraz decyzja niemieckich władz, żeby pogrzebać go na skraju cmentarza, zamyka dramatyczny życiorys bohatera na zawsze. Jednak pamięć o Nim trwała. Dziś po wielu latach jesteśmy świadkami, w jaki sposób Ojczyzna powinna po swoich bohaterów powracać – wydobywać, odnajdywać, przywracać im imiona i nazwiska.

Alojzy Kocman urodził się 26 maja 1906 r. w Międzyrzeczu Dolnym (dawna nazwa Nieder Kurzwald) w powiecie bielskim na Śląsku Cieszyńskim. W czasie okupacji niemieckiej został zaprzysiężony jako członek organizacji niepodległościowej Służba Zwycięstwu Polski. W prowadzonej przez niego w Cieszynie karczmie funkcjonował punkt kontaktowy, gdzie spotykali się członkowie organizacji, w tym sztabu. Wykonywał także zlecone mu zadania, np.: przekazywał pieniądze rodzinom aresztowanych oraz przechowywał blankiety do fałszowania dokumentów. Ukrył także powielacz, który służył miejscowemu Związkowi Odwetu, funkcjonującemu w ramach Związku Walki Zbrojnej, do drukowania odezw i ulotek, w tym niemieckojęzycznych, skierowanych do żołnierzy Wehrmachtu.

Po masowych aresztowaniach członków cieszyńskiego ZWZ na przełomie 1940 i 1941 r., Gestapo uzyskało zeznania obciążające Kocmana i aresztowało go w lipcu 1941 r. Po długim i brutalnym śledztwie prowadzonym w Cieszynie i Zwickau, 15 czerwca 1942 r. został skazany przez niemiecki Wyższy Sąd Krajowy w Katowicach na karę 6 lat ciężkiego więzienia. Zmarł w raciborskim więzieniu 21 września 1942 r.