XXXIII Forum Ekonomiczne, które odbywa się w Karpaczu, jest największym wydarzeniem polityczno-gospodarczym w Europie Środkowej i Wschodniej. Forum stanowi platformę do dyskusji na temat bezpieczeństwa, perspektyw rozwoju gospodarczego, współczesnych wyzwań oraz sposobów radzenia sobie z kryzysami. Wydarzenie to nie tylko sprzyja wymianie poglądów, ale także prezentuje konkretne rozwiązania i innowacyjne pomysły. Międzynarodowy charakter Forum umożliwia zastępowanie stereotypów rzetelną analizą oraz kształtowanie opinii na podstawie merytorycznych debat.
W programie Forum zaplanowano 5 sesji plenarnych, które będą dotyczyć m.in. budowy ekologicznej przyszłości, czasów nowych liderów, bezpieczeństwa międzynarodowego w kontekście wojny na Wschodzie, cyfrowej transformacji Europy oraz inwestycji na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Pierwszego dnia Forum prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Karol Nawrocki uczestniczył w dyskusji „Ludzie Wolności Europy Karpat”. W panelu uczestniczyli także: senator Włodzimierz Bernacki, poseł Piotr Babinetz, Ihor Cependa – rektor Podkarpackiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Stefanyka, Klára Mándli – członek Komisji Rewizyjnej Fundacji im. Wacława Felczaka oraz Miklós Mitrovits – pracownik naukowy Instytutu Studiów Środkowoeuropejskich Narodowego Uniwersytetu Służby Publicznej. Moderatorem był Grzegorz Górny – prezes zarządu Fundacji Polska Wielki Projekt.
Celem dyskusji było przybliżenie uczestnikom Forum historii walki o wolność i demokrację w regionie Karpat oraz szerszej Europie Środkowej. Paneliści debatowali o postaciach, które odegrały istotną rolę w procesie budowania wolności i demokracji w Europie Środkowej i Wschodniej.
Prezes IPN dr Karol Nawrocki podczas dyskusji zaznaczył, że warto zwrócić uwagę na encyklikę Jana Pawła II „Centesimus annus”, wydaną w 1991 roku. Jan Paweł II przewidywał, iż po upadku komunizmu nasze narody staną przed wyzwaniem dominacji liberalizmu, który dzisiaj oznacza oderwanie jednostek od odpowiedzialności wobec innych i świata. W związku z tym podkreślił, że choć obalenie komunizmu było wielkim zadaniem, to przed nami stoi równie ważne wyzwanie – budowanie Europy, zwłaszcza Europy Środkowej, na fundamentach wolności powiązanej z odpowiedzialnością wobec tradycji i wartości, co ma szczególne znaczenie w kontekście dyskusji o przyszłości Unii Europejskiej.
Inną ważną postacią, której sylwetkę przedstawił prezes IPN był István Elek:
– Miałem przyjemność poznać Istvána Eleka. To jest człowiek, który urodził się jeszcze w Cesarstwie Austro-Węgierskim. Był inżynierem ogrodnictwa. W marcu 1944 roku został pobrany do armii węgierskiej i wysłany razem z żołnierzami węgierskimi do Powstania Warszawskiego, aby to powstanie tłumić. Węgrzy odmówili tłumienia Powstania Warszawskiego wsłuchując się słowa Miklosa Horthyego, regenta węgierskiego, że z Niemcami wiąże nas sojusz militarny, wojskowy i polityczny, a Polacy są naszymi przyjaciółmi.
Węgrzy i oddział Istvána Eleka uratowali 2 tysiące cywilów uciekających z Powstania Warszawskiego. Po roku 1945 chciał zostać w Polsce. Odbudowywał ZOO w Gdańsku. Nadal był architektem ogrodnictwa. Odbudowywał Park Oliwski i pochowany jest w Oliwie. Prezydent Andrzej Duda w 2016 roku wręczył Istvánowi Elekowi Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.
Podsumowując swoje wystąpienie, prezes zakończył stwierdzeniem:
Niezależnie od różnic między krajami w Europie Środkowej i krajami bałtyckimi, zawsze z tych życiorysów wybrzmiewa jedno: jest jakieś duże zło, czy jest to imperium sowieckie, czy jest to najeźdźca niemiecki, czy dominator ekonomiczny niemiecki w XXI wieku, które – jeśli my się jako kraje Europy Środkowej nie porozumiemy w kwestii naszych interesów wojskowych, ekonomicznych, militarnych, gospodarczych – to to zło zawsze się pojawia
Forum trwa od wtorku 3 września 2024 roku do czwartku 5 września 2024 i przez te trzy dni w Karpaczu odbędzie się ponad 500 wydarzeń, w których udział weźmie niemal 6000 uczestników.