Głównym punktem programu wizyty zastępcy prezesa IPN dr. hab. Karola Polejowskiego w Kazachstanie będzie otwarcie wystawy IPN „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności...”, prezentującej losy Armii Andersa i towarzyszących jej cywilów, którzy w 1942 r. zostali ewakuowani ze Związku Sowieckiego. Wernisaż odbędzie się 2 czerwca 2022 r. w muzeum obozu AŁŻIR (Akmoliński Obóz Żon Zdrajców Ojczyzny) niedaleko Nur-Sułtanu (d. Astana). Na terenie byłego obozu, przez który przeszło kilkanaście tysięcy kobiet, znajduje się obecnie Muzeum Ofiar Represji Politycznych i Totalitaryzmu. Upamiętniono w nim także 173 kobiety polskiego pochodzenia.
31 maja wiceprezes IPN dr hab. Karol Polejowski wraz z ambasadorem RP w Kazachstanie Selimem Chazbijewiczem złożył kwiaty na terenie byłego obozu NKWD w Spassku w pobliżu Karagandy. W obozie tym, utworzonym dla jeńców wojennych i inwalidów w 1941 r., przetrzymywano tysiące więźniów różnych narodowości, w tym kilkuset Polaków. W miejscu dawnego obozu znajduje się cmentarz, na którym upamiętniono ofiary stalinowskich represji z różnych krajów. Jest tam także pomnik ku czci Polaków z inskrypcją: Polakom – ofiarom terroru stalinowskiego, którzy marząc o życiu w wolności tu spoczęli w Panu na wieki – Rzeczpospolita Polska / Związek Polaków w Kazachstanie, 1996 r.”
31 maja w Kazachstanie obchodzony jest Dzień Pamięci Ofiar Represji Politycznych. W ramach obchodów wiceprezes IPN dr hab. Karol Polejowski wziął udział w prezentacji książki Kara oramal (Czarny szal) na Uniwersytecie Buketova w Karagandzie z udziałem dyplomatów państw Unii Europejskiej oraz akima Karagandy Zhenisa Kasymbeka i rektora uniwersytetu Nurlana Dulatbekowa. Wydarzeniu nadano niezwykłą oprawę graficzną, zawierającą wątki kultury narodowej: tańce, śpiew, recytację.
Prezentacji książki towarzyszyła wystawa obrazów Karipbeka Kujukowa, kazachskiego artysty, który na skutek promieniowania nuklearnego w wyniku prób atomowych we wschodnim Kazachstanie, urodził się bez rąk. Jest aktywnym działaczem na rzecz rozbrojenia nuklearnego i rzecznikiem ograniczenia prób atomowych. Maluje portrety ofiar testów atomowych, a jego prace wystawiane są na całym świecie. Był nominowany w 2017 roku do nagrody Nobla za działalność na rzecz zaprzestania używania broni atomowej.
Wiceprezes IPN uczestniczył następnie w spotkaniu roboczym, zorganizowanym przez Akimat Regionu Karagandy, z udziałem władz regionu i uniwersytetu. Rozmowa z rektorem uniwersytetu dotyczyła możliwości nawiązania współpracy między obiema instytucjami.
W wydarzeniu wzięli udział polscy dyplomaci.
***
W sierpniu 1941 r. w Kazachskiej SRS rozpoczął się pobór do Armii Polskiej w ZSRS. Tysiące Polaków i obywateli polskich przybywały do punktów poborowych, rozrzuconych po rozległym terenie (Pietropawłowsk, Ałma-Ata, Aktiubińsk, Semipałatyńsk). Jednostki Armii Polskiej przemieszczały się pociągami z północy na południe. Właśnie ta „ewakuacja” (w styczniu 1942 r.) stała się pierwszym etapem odysei i początkiem szlaku nadziei. Niestety, nie wszystkim udało się dożyć upragnionej wolności. Część żołnierzy i ludności cywilnej zmarła wskutek chorób i wyniszczenia. Zostali oni pochowani na bezkresnym kazachskim stepie i u podnóża gór.