Instytut Pamięci Narodowej

Dorota Gałaszewska-Chilczuk, Jacek Witold Wołoszyn, Od przedszkolaka do studenta. Kryteria selekcji społecznej i politycznej w edukacji lat 1947–1956, Lublin 2012, 269 s.

Druga wojna światowa przerwała na kilka lat rozwój polskiej oświaty wszystkich szczebli, przynosząc jednocześnie ogromne straty osobowe i materialne, zwłaszcza w szkolnictwie wyższym.  Doszło bowiem do zamknięcia wszystkich wyższych uczelni oraz instytutów naukowych, a ich wyposażenie i zbiory zostały rozgrabione i zdewastowane. Uczeni, pozbawieni warunków i możliwości pracy oraz poddani represjom, sporadycznie tylko prowadzili własne badania. Życie naukowe w pewnej mierze realizowało się w ramach tajnego nauczania na poziome uniwersyteckim w Warszawie, Krakowie, Wilnie i Lwowie. Według szacunkowych danych ponad jedna trzecia polskich naukowców padła ofiarą polityki eksterminacji, prowadzonej przez Niemcy i Związek Sowiecki. Nie mniej poważne były straty środowisk nauczycielskich; w trakcie wojny zostało zamordowanych lub zginęło około 11 tys. nauczycieli wszystkich szczebli.