Instytut Pamięci Narodowej

Anna Grażyna Kister, Pretorianie. Polski Samodzielny Batalion Specjalny i Wojska Wewnętrzne 18 X 1943 – 26 III 1945, Warszawa 2010, 242 s. (Seria „Monografie”, t. 65)

Prezentowany tom przedstawia historię jednej z polskich jednostek wojskowych zawiązanych w 1943 r. na terenie ZSRR, Polskiego Samodzielnego Batalionu Specjalnego. Jego wyjątkowość polegała na tym, że został stworzony przez sprawdzonych i wiernych Moskwie polskich komunistów i miał stanowić elitarny oddział przygotowujący kadry dla komunistycznych służb specjalnych i wojsk wewnętrznych. Ostatecznie batalion, już na ziemiach polskich przemianowany na Wojska Wewnętrzne, stanowił zalążek Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W książce przedstawiona została historia PSBS oraz jego kolejne przekształcenia od chwili powstania w październiku 1943 r. do przemianowania na KBW w marcu 1945 r. W czasie przejmowania przez komunistów władzy w Polsce bohaterowie tych zdarzeń nie byli postaciami pierwszoplanowymi, nigdy nie zrobili karier politycznych, ale to dzięki ich ochronie i walce z przeciwnikami politycznymi komuniści mogli zbudować uległy wobec nich system partii politycznych i administrację państwową. Książka dotyka więc właściwie problemów wielokrotnie opisywanych w czasach PRL, ale po raz pierwszy ukazuje je bez zafałszowań i niedomówień, w oparciu o istniejące dokumenty.

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

1. Powstanie i rozwój Polskiego Samodzielnego Batalionu Specjalnego (październik 1943 r. – kwiecień 1944 r.)

• Okoliczności powstania PSBS
• Nazwa batalionu
• Zwierzchnicy
• Pierwsze skierowania do PSBS
• Kadry
• Pierwsze pododdziały
• Kompania kobieca
• Instruktorzy, szkolenia
• Prace polityczno-wychowawcze i oświata
• Miejsce zakwaterowania
• Reorganizacja
• Dyslokacja
• Przybycie na Ukrainę

2. Współpraca PSBS z Polskim Sztabem Ruchu Partyzanckiego (5 maja − sierpień 1944 r.)

• Powstanie PSzRP
• Współpraca między PSBS a PSzRP
• Szkolenie grup desantowych
• Zadania grup desantowych
• Grupy desantowe
• Grupa „N” i jej losy
• Organizacja – stan w końcu lipca 1944 r.
• Kierowanie grup do PKWN

3. Przekazanie PSBS do Resortu Bezpieczeństwa Publicznego PKWN i pierwsza reorganizacja (4 sierpnia − 6 listopada 1944 r.)

• Lublin siedzibą RBP PKWN
• Wymarsz z Żytynia na Lubelszczyznę
• Przekształcenie PSzRP w Bazę Materiałowego Zaopatrzenia
• Działania PSBS

4. Powołanie Brygady Wojsk Wewnętrznych

• Nowa struktura
• Centrum Wyszkolenia
• Batalion Ochrony PKWN
• Samodzielny Batalion Wartowniczy
• Bataliony operacyjne
• Pluton młodocianych
• Przygotowanie do nowych zadań
• Reorganizacja w dwie brygady
• Walki z podziemiem
• Powołanie Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i klęska koncepcji Henryka Toruńczyka

Zakończenie
Aneks
Grupy desantowe sformowane przy udziale PSBS
Biogramy oficerów PSBS
Summary
Wykaz skrótów
Bibliografia
Indeks osób