Instytut Pamięci Narodowej

Główny temat numeru to przewrót bolszewicki dokonany w 1917 r. w Rosji, zwany niegdyś Wielką Rewolucją Październikową. O technologii błyskawicznego zdobywania władzy przez Lenina i garstkę komunistów mówi niebanalnie prof. Jörg Baberowski. Obiecali masom pokój, awans społeczny, ziemię i chleb, zaś wobec niezadowolonych rozpętali niewyobrażalny terror, przekonani, że wszystkie społeczne, kulturalne i religijne problemy można raz na zawsze usunąć przy użyciu przemocy. Jednym z miejsc eksterminacji „wrogów” był wzorcowy łagier założony na Wyspach Sołowieckich.

Przywołujemy sylwetki kilkunastu czerwonych Polaków – z Dzierżyńskim i Mienżynskim na czele – uczestników rewolucji w Piotrogrodzie; większość z nich zginęła później w trybach Wielkiego Terroru lat trzydziestych. Szerzej poznajemy Stanisława Redensa, odpowiedzialnego za „wykonanie planu obowiązkowych dostaw zboża” na Ukrainie, wskutek czego zmarło z głodu kilka milionów ludzi. Wielki Terror pochłonął też „zwykłych” Polaków, osiadłych w syberyjskim Białymstoku.

Zastanawiamy się także, czy upadek komunizmu w Rosji ma związek z wypełnieniem obietnic zawartych w objawieniach Matki Bożej w Fatimie w 1917 r. Esej o Karolu Wędziagolskim ukazuje polskiego ziemianina, który przyłączył się do białogwardzistów, a swoje perypetie w rewolucyjnej Rosji opisał w znakomitych pamiętnikach.

W numerze przypominamy też jednego z ostatnich polskich męczenników komunizmu – ks. Jerzego Popiełuszkę, o którym opowiada m.in. jego przyjaciel ks. Antoni Poniński, obserwator na toruńskim procesie zabójców księdza.

Piszemy o jednym z wybitnych ludzi odzyskanej przez Polskę wolności – Antonim Macierewiczu.

Do numeru dołączono płytę DVD z filmem Rafała Wieczyńskiego „Popiełuszko. Wolność jest w nas”.

Od 16 października 2017 „Biuletyn IPN” 10/2017 dostępny w placówkach Poczty Polskiej, sieci empik oraz księgarniach IPN.

SPIS TREŚCI

Bolszewicki przewrót

• Potworna katastrofa. Rewolucja bolszewicka i wojna domowa w Rosji. Z prof. Jörgiem Baberowskim, znawcą Rosji i Związku Sowieckiego, rozmawia Filip Gańczak
• Marek Klecel – Karol Wędziagolski. Świadek dwóch rewolucji
• Borys Sokołow – Jak rewolucja pożarła swoje polskie dzieci
• Wadim Zołotariow – Stanisław Redens – Polak, czekista, szwagier Stalina
• Anna Zechenter – Zagłada syberyjskiego Białegostoku
• Andrzej Grajewski – Fatima a Rosja. Między mistyką a historią
• Adam Hlebowicz – Wyspy Sołowieckie – wzorzec systemu Gułag

Polskie rodziny

• Marcin Zwolski – Testament zza grobu

Ksiądz Jerzy

• Milena Kindziuk – Męczeńska noc
• Zdawało się im, że go unicestwili… O procesie toruńskim z ks. Antonim Ponińskim rozmawia Katarzyna Maniewska
• Jakub Gołębiewski – Bezpieka szuka siebie

Ludzie wolności

• Justyna Błażejowska – Antoni Macierewicz a Trzecia Niepodległość

Tu byłem

• Zofia Czaplicka – Wspomnienie z Powstania

Film

Dariu sz Walusiak – „Na śmierć pójdę chętnie”. Ksiądz Władysław Gurgacz