Instytut Pamięci Narodowej

Konkurs im. Władysława Pobóg-Malinowskiego „Najlepszy Debiut Historyczny Roku w zakresie historii najnowszej” organizowany przez Instytut Pamięci Narodowej i Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk jest przeznaczony dla autorów niepublikowanych prac magisterskich i doktorskich, poświęconych historii Polski i Polaków w XX wieku. W 2026 roku wręczyliśmy nagrody dla prac magisterskich i doktorskich po raz 18.

Nagrodami dla laureatów są:

•  okolicznościowy dyplom;
• opublikowanie części lub całości pracy przez Wydawnictwo IPN i IH PAN;
• honorarium autorskie wypłacane po podpisaniu umowy wydawniczej.

– Władysław Pobóg-Malinowski pisał, że drogą do silnej Polski nie jest gwałtowna rewolucja, bowiem rewolucja niesie ze sobą chaos i zniszczenie. Drogą do silnej Polski jest żmudna, wytrwała praca oraz ewolucja ducha. I ta właśnie wytrwała praca jest, jak sądzę, wartością również dla Państwa. Dążycie do prawdy, konfrontując opinie i krytycznie podchodząc do źródeł. To są fundamenty pracy, którą Państwo wykonują.

– zaznaczył na początku uroczystości dyrektor Biura Badań Historycznych IPN dr Sebastian Pilarski.

– Wręczamy nagrody, które mogą być zachętą do prowadzenia badań nad historią, w szczególności powojenną, do pogłębiania zainteresowań, do pozostania w zawodzie historyka

– powiedział dr hab. prof. IH PAN Bartosz Kaliski, kierując słowa do wyróżnionych.

W uroczystości udział wzięli zastępca przewodniczącego Kolegium IPN prof. dr hab. Tadeusz Wolsza, dyrektor Biura Prezesa dr Marek Jedynak, przedstawiciele uczelni wyższych oraz bliscy nagrodzonych.

Do XVIII edycji konkursu zgłoszonych zostało 26 prac: 17 prac magisterskich i 9 prac doktorskich, obronionych pomiędzy 1 listopada 2024 a 31 października 2025 roku. Członkowie Jury obecni na posiedzeniu postanowili o przyznaniu następujących nagród i wyróżnień w kategorii prac doktorskich:

• Nagroda 1:
  • Nie przyznano
• Nagroda 2:
  • Tomasz Korban, „Problem restytucji złota monetarnego zagrabionego przez III Rzeszę. Polska a Komisja Trójstronna (1946–1998)”, praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr. hab. Jana Rydla i dr hab. Cecylii Leszczyńskiej.
  • Katarzyna Jóźwik, „Partycypacja polityczna kobiet Drugiej Rzeczpospolitej 1918–1939”, praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr. hab. Pawła Skibińskiego.  
• Wyróżnienie:
  • Dawid Pieniężny, „Różnice w preferencjach wyborczych osób religijnych na tle podziału administracyjnego Kościoła katolickiego w Polsce w latach 2019–2023”, praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr. hab. Roberta Alberskiego i dr. Kamila Błaszczyńskiego (promotor pomocniczy).
  • Jakub Józefiak, „Weryfikacja narodowościowa w Wielkopolsce w latach 1945–1950”, praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr. hab. Stanisława Jankowiaka.

W kategorii prac magisterskich Jury podjęło decyzję o przyznaniu następujących nagród i wyróżnień:

• Nagroda 1:
  • Anna Niedbała, „Wizja pojęć – Państwo, Naród, Patriotyzm – w myśli społeczno-politycznej wybranych wybitnych działaczy harcerstwa w latach 1910–1939”, praca magisterska napisana pod kierunkiem dr. hab. Jacka Szpaka.
• Nagroda 2:
  • Marcin Musiał, „Socjalisty droga do Niepodległej. Działalność społeczno-polityczna Zygmunta Klemensiewicza (do roku 1919)”, praca magisterska napisana pod kierunkiem dr. hab. Janusza Mierzwy, prof. UJ.
• Wyróżnienie:
  • Kinga Balińska, „Studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1945–1956. Wybrane problemy”, praca magisterska napisana pod kierunkiem dr hab. Marii Stinii, prof. UJ.
  • Krzysztof Pierściński, „Losy jeńców-Polaków w czasie wojny Rosyjsko-Japońskiej (1904-1905)”, praca magisterska napisana pod kierunkiem: dr. hab. Jacka Legiecia prof. UJK.
  • Elena Nikitina, „Bratskaja Beseda (Братская Беседа) – ośrodek propagandy rosyjskiej na pograniczu polsko-ukraińskim (1907-1911)”, praca napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Ewy Maj, UMCS.

Transmisja na kanale IPNtv

Zwieńczeniem uroczystej gali był minirecital w wykonaniu Orkiestry Ludwika Sarskiego. To kolektyw artystyczny założony przez dwóch multiinstrumentalistów – kompozytorów: Damiana Szymczaka oraz Piotra Tomalę. Artyści z łatwością łączą takie style jak early jazz, ragtime, tango, swing czy klezmer. 

* * *

Prace zgłaszane do konkursu przez autorów są ocenione przez Komisję Konkursową, powołaną przez prezesa IPN oraz dyrektora Instytutu Historii PAN, w następującym składzie: prof. dr hab. Jan Draus, prof. dr hab. Wojciech Polak, prof. dr hab. Włodzimierz Suleja, ks. prof. dr hab. Józef Marecki, prof. dr hab. Marek Kornat, dr hab. prof. UJ Jan Jacek Bruski, prof. dr hab.  Tadeusz Wolsza, dr hab. prof. IH PAN Bartosz Kaliski, dr hab. prof. IH PAN Magdalena Gawin, dr hab. Rafał Łatka – sekretarz Komisji Konkursowej.