Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/archiwum/208380,Marcin-Kasprzycki-Strajki-sluszne-i-niesluszne.html
27.02.2026, 15:32
Wykaz strajkujących zakładów w lutym 1971 r. w Łodzi (z zasobu AIPN)

Marcin Kasprzycki: Strajki słuszne i niesłuszne

Komuniści, zarówno w drodze po władzę w Polsce, jak i w okresie jej umacniania i sprawowania, twierdzili, że są wyrazicielami interesów klasy robotniczej. Jednym z elementów stosowanej propagandy było przedstawianie „pańskiej i burżuazyjnej” II Rzeczpospolitej jako ciemiężycielki ludzi pracy.

26.10.2024

W październiku 1966 r. przypadała czterdziesta rocznica okupacyjnego strajku włókniarek i włókniarzy, zatrudnionych w Fabryce Wyrobów Bawełnianych „Bracia Czeczowiczka” w Andrychowie. W 1945 r. władze znacjonalizowały fabrykę, której nadały nazwę Państwowy Zakład Przemysłu Włókienniczego dawniej „Bracia Czeczowiczka”, zmienioną w 1951 r. na Andrychowskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego.

Strajk, rozpoczęty 26 października 1926 r. przez działaczy PPS, zrzeszonych w Oddziale Związku Klasowego Robotników i Robotnic Przemysłu Włókienniczego w Polsce, miał na celu walkę o poprawę warunków pracy i płacy w fabryce. Zapoczątkowany przez pracowników tkalni strajk trwał dwa tygodnie i zakończył się pomyślnie dla włókniarzy, którzy m.in. wynegocjowali piętnastoprocentową podwyżkę wynagrodzeń.

„Postępowe tradycje tkaczy andrychowskich”

Aparat partyjny, zarówno wojewódzki w Krakowie, jak i lokalny w Wadowicach nie mógł nie skorzystać z nadarzającej się okazji, aby tę rocznicę spożytkować do propagandowego utrwalenia w świadomości społecznej wizerunku PZPR jako jedynej spadkobierczyni walk o prawa ludzi pracy.

W Andrychowie powołano Komitet Organizacyjny, złożony z działaczy partyjnych i urzędników państwowych, który w niedzielę 23 października 1966 r. miał zorganizować huczne obchody przypadającej rocznicy. Zaplanowano m.in. odsłonięcie tablicy pamiątkowej, upamiętniającej strajk sprzed czterdziestu lat, wiec z udziałem zaproszonych gości, delegacji załóg pracowniczych z Andrychowa, Kalwarii Zebrzydowskiej i Wadowic, uczestników wydarzeń z 1926 r., a także mieszkańców regionu. Części oficjalnej miały towarzyszyć imprezy kulturalne i sportowe. Na stadionie „Beskidu” zebrało się około 10 tys. osób, do których przemawiał m.in. Czesław Domagała, I sekretarz KW PZPR w Krakowie i poseł na Sejm PRL. Wspominając o warunkach pracy „nieludzko eksploatowanych przez kapitalistów włókniarzy”, którzy powiększali grono bezrobotnych, przeciwstawiał im sytuację klasy robotniczej w Polsce „ludowej”.

W materiałach przygotowanych na potrzeby uroczystości rocznicowych podkreślano, że załogę AZPB cechuje „wysokie wyrobienie polityczne”, a ona sama zasługuje na miano „załogi typu socjalistycznego”.

►Całość na portalu przystanekhistoria.pl