-
Żołnierze jugosłowiańscy wracają do domów po zakończeniu walk z Niemcami po agresji III Rzeszy na Jugosławię, kwiecień 1941 r. W tle pożar składu benzyny (fot. z zasobu AIPN)
Wojna włosko-grecka, wywołana najazdem włoskim 28 października 1940 r., toczyła się pomyślnie dla Greków, ale angażowała na froncie albańskim znaczne siły greckie.
Decyzja o ataku Niemiec na Grecję była motywowana chęcią wsparcia sojusznika włoskiego, ale zapewne ważniejsza była chęć zapobieżenia usadowieniu się Brytyjczyków na Bałkanach. Szczególnie istotna była dla Hitlera ochrona rumuńskich pól naftowych w Ploesti, które znalazłyby się w zasięgu brytyjskiego lotnictwa startującego z Grecji. Krok ten miał wreszcie na celu zabezpieczenie zaplecza przyszłego frontu wschodniego, który miał powstać po ataku Niemiec na ZSRS.
Inwazja na Jugosławię
Niemiecki plan inwazji na Grecję (operacja „Marita”) przewidywał atak na ten kraj z terytorium bułgarskiego, co stało się możliwe po przystąpieniu Bułgarii 1 marca 1941 r. do Paktu Trzech. Wobec zagrożenia niemieckiego Wielka Brytania przerzuciła do Grecji BKE.
Pod naciskiem niemieckim 25 marca 1941 r. przedstawiciele rządu Jugosławii podpisali w Berlinie przystąpienie tego państwa do Paktu Trzech. Na wieść o tym doszło w Serbii do masowych demonstracji i w nocy z 26 na 27 marca rząd w Belgradzie został obalony przez grupę proalianckich oficerów. Tego samego dnia Hitler zdecydował o ataku na Jugosławię.
Pod względem liczby żołnierzy siły obu stron były wyrównane. Ogromna różnica występowała jednak w wyposażeniu. Państwa Osi posiadały 2233 samoloty i 2200 czołgów, zaś dwa zaatakowane państwa oraz brytyjski korpus – 831 samolotów i 302 czołgi.
Niemiecki plan inwazji na Jugosławię przewidywał koncentryczne uderzenie na Belgrad od strony Sofii, z Rumunii oraz z Austrii i zachodnich Węgier, jak również uderzenie na Macedonię z Bułgarii. Siły rumuńskie osłaniały granicę ze Związkiem Sowieckim. Nie przewidziano udziału wojsk bułgarskich w agresji.
Jugosłowianie siłom rozmieszczonym wzdłuż całej granicy powierzyli zadania obronne. Jedynie w Albanii planowali wspólnie z Grekami działania ofensywne.
W ciągu kilkudziesięciu godzin od ataku Niemcy rozbili siły jugosłowiańskie w Macedonii. 7 kwietnia zdobyli Skopje, a 10 kwietnia nawiązali kontakt z Włochami. W konsekwencji odcięli Jugosławię od Grecji, uniemożliwiając odwrót tą drogą sił jugosłowiańskich.
Szybko ujawniła się przewaga państw Osi w powietrzu – lotnictwo niemieckie bombardowało Belgrad, a włoskie Dalmację. Ofensywa jugosłowiańsko-grecka w Albanii przyniosła ograniczone postępy. Postęp armii niemieckich był szybki – 10 kwietnia padł Zagrzeb, a 12 kwietnia Belgrad.