W dniach 15 września – 22 października 2025 r. zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN przeprowadził czwarty etap badań na terenie Jednostki Wojskowej JW 4226 w Warszawie-Rembertowie.
Do 1939 r. funkcjonowały tu Zakłady Amunicyjne „Pocisk”. W 1942 r. Niemcy utworzyli na terenie zakładów Komando Stalag 333 – oddział robotniczy dla jeńców sowieckich. W latach 1944–1945 teren po zakładach zajmował Obóz Stacjonarny NKWD nr 10. Umieszczano w nim osoby aresztowane w Warszawie i województwie warszawskim, ale również trafiali tam osadzeni z województw łódzkiego i poznańskiego. Według szacunków badaczy ok. 50–75 procent osadzonych stanowili Polacy, głównie działacze niepodległościowi. Pozostałą grupę stanowili jeńcy radzieccy, którzy przeżyli niemiecką niewolę, volksdeutsche oraz osoby uznane za pochodzenia niemieckiego.
Tegoroczne działania Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN miały na celu odnalezienie miejsc pochówku więźniów zarówno zmarłych w obozie jak i zamordowanych w trakcie oraz po akcji wyzwoleńczej przeprowadzonej w nocy z 20 na 21 maja 1945 r. przez oddział AK dowodzony przez Edwarda Wasilewskiego ps. „Wichura” oraz Edmunda Świderskiego ps. „Wicher”. Działania prowadzone były na terenie leśnym, poza historycznymi granicami obozu. W toku prac przebadano pięć dawnych okopów wojskowych (obszar o łącznej wielkości ponad 7 tys. m2). Miejsca te wytypowano na podstawie zdjęć lotniczych terenu oraz zeznań świadków zawartych w aktach postępowania karnego prowadzonego w sprawie zbrodni popełnionych w obozie NKWD w Rembertowie.
W wyniku badań archeologicznych ujawniono szczątki co najmniej 18 osób. Zostały one przekazane do dalszych badań antropologicznych i genetycznych. Prace poszukiwawcze na terenie JW 4226 prowadzone są pod nadzorem prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie. W kolejnych latach planowana jest kontynuacja badań w Rembertowie.
BPiI IPN, 27.10.2025 r.