Prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Lublinie, realizując założenia projektu ,,Archiwum Zbrodni”, zdecydował o podjęciu na nowo umorzonego w 2012 r. śledztwa w sprawie bezprawnych działań funkcjonariuszy MO i SB podjętych wobec uczestników masowego protestu społecznego, do którego doszło w dniu 25 czerwca 1976 r. w Radomiu w związku z wprowadzeniem radykalnych podwyżek cen artykułów żywnościowych.
Analiza akt śledztwa oraz informacje uzyskane z archiwum IPN doprowadziły do przyjęcia, że działania funkcjonariuszy MO i SB podjęte wobec uczestników masowego protestu społecznego w Radomiu wyczerpały znamiona zbrodni przeciwko ludzkości, która nie ulega przedawnieniu.
W ramach projektu ,,Archiwum Zbrodni” pion śledczy IPN podjął również dwa inne śledztwa dotyczące wydarzeń w czerwcu 1976 r. tj. dotyczących Płocka i Ursusa. To w tych trzech miastach tj. Radomiu, Płocku i Ursusie odbyły się największe protesty Czerwca ’76.
W Płocku 25 czerwca 1976 r. do strajku przystąpili robotnicy ówczesnych Mazowieckich Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych, a także Przedsiębiorstwa Remontowo-Montażowego „Naftoremont” oraz Przedsiębiorstwa Robót Elektrycznych „Elektromontaż”. Powodem były informacje o podwyżkach cen żywności , a także nieoficjalne jeszcze wiadomości o robotniczych protestach w Ursusie i Radomiu.
Również w Ursusie 25 czerwca 1976 r. doszło do pracowniczych protestów. W trakcie protestu zablokowano między innymi dwie najważniejsze w kraju magistrale kolejowe: Warszawa-Śląsk oraz Warszawa-Berlin-Paryż.
Podobnie jak w Radomiu i w tych miastach doszło do bezprawnego i brutalnego tłumienia robotniczych protestów. W stosunku do protestujących w sposób bezpardonowy użyto siły fizycznej narażając protestujących na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego lub średnie uszczerbku na zdrowiu. Inną formą represji było kierowanie do Kolegium ds. Wykroczeń wniosków o ukaranie, bez przeprowadzenia skrupulatnego postępowania dowodowego i z pogwałceniem gwarancji procesowych.
Również i w tych przypadkach formą represji było bezprawne zwalnianie z pracy osób biorących udział w protestach, kierowano do sądu przeciwko protestującym akty oskarżenia.
dr Rafał Leśkiewicz
Dyrektor
Biura Rzecznika Prasowego
Rzecznik prasowy
Instytutu Pamięci Narodowej