W pierwszej mogile znaleziono pozbawione układu anatomicznego szczątki ludzkie pochodzące od co najmniej 20 osób – kobiet i mężczyzn w wieku od 20 do 40 lat. Przy szczątkach ujawniono przedmioty należące do ofiar, w tym ozdobne spinki do mankietów męskich koszul, metalowego orzełka pochodzącego najprawdopodobniej z czapki leśnika, różaniec, medalik z wizerunkiem Matki Boskiej, krzyżyk bez łańcuszka, klucze od drzwi mieszkań, guziki, fragmenty odzieży, co potwierdza że pokrzywdzonymi były osoby cywilne.
W drugiej mogile odnaleziono szkielety co najmniej 80 osób – mężczyzn w wieku ok. 22–30 lat. Ofiar były ułożone w pozycji ,,na plecach i ,,na brzuchu”. Na części czaszek widoczne są otwory wlotowe i wylotowe po pociskach z broni palnej. Dokładna liczba ofiar zostanie ustalone po wyjęciu wszystkich szczątków ludzkich z mogiły.
Ustalenia śledztwa oraz dotychczasowe wyniki oględzin miejsca, w którym ujawniono drugą zbiorową mogiłę pozwalają na przyjęcie, że znaleziono szczątki pensjonariuszy Krajowego Zakładu Opieki Społecznej w Chojnicach, którzy pod koniec października 1939 roku w tym miejscu zostali rozstrzelani przez funkcjonariuszy niemieckich, a ich ciała oprawcy ukryli w byłych polowych umocnieniach wojskowych.
Zabezpieczono także łuski i pociski kal. 7, 62 mm i 9 mm, pochodzące od broni strzeleckiej typu Browning, Parabellum i Mauser, powszechnie używanej przez grupy operacyjne niemieckiej policji i służb bezpieczeństwa oraz jednostki paramilitarne Selbstschutzu. Pociski odnaleziono pod szczątkami ludzkimi, co może świadczyć o tym, że do ofiar leżących w transzei strzelano znad jej krawędzi, względnie strzałami dobijano żyjące jeszcze osoby
Czynności są prowadzone przez prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku z udziałem interdyscyplinarnego zespołu biegłych z zakresu archeologii, antropologii fizycznej oraz broni palnej i amunicji z Uniwersytetu Łódzkiego i Uniwersytetu Rzeszowskiego, którzy realizują przy tym projekt naukowy finansowany przez Narodowe Centrum Nauki pt. Archeologia Zbrodni Pomorskiej.
Prokuratorzy Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku w ramach prowadzonego śledztwa planują przeprowadzenie czynności także w kilku innych wytypowanych już miejscach Pomorza Gdańskiego, gdzie mogą się znajdować zbiorowe mogiły ofiar ,,Zbrodni Pomorskiej 1939 roku”.
Zobacz:
► Dolina Śmierci w Chojnicach: prokurator GKŚZpNP o nowych faktach w śledztwie
► IPN odkrył kolejne masowe mogiły Polaków na Polach Igielskich w Dolinie Śmierci w Chojnicach
Konferencja prasowa prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Karola Nawrockiego i dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zastępcy prokuratora generalnego prok. Andrzeja Pozorskiego, w czasie której zostały przedstawione szczegóły śledztwa - Chojnice, 23 maja 2024 r.:
***
Z przeprowadzonych ustaleń śledztwa wynika, że jesienią 1939 roku na północnych obrzeżach Chojnic, oddziały Selbstschutzu i SS dokonały masowych zabójstw obywateli polskich – przedstawicieli lokalnej inteligencji, między innymi nauczycieli, duchownych, ziemian, urzędników państwowych, członków Polskiego Związku Zachodniego, a także kilkuset pensjonariuszy Krajowego Zakładu Opieki Społecznej w Chojnicach.
We wrześniu 2023 roku prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku z udziałem biegłych z zakresu archeologii z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego ujawnił w okolicach Chojnic, na terenie tzw. Doliny Śmierci, nieznaną dotąd i nie oznaczoną zbiorową mogiłę Polaków – ofiar masowych egzekucji dokonanych jesienią 1939 roku przez formacje Selbstschutzu oraz oddziały SS.
***
Zbrodnia Pomorska to zaplanowana akcja eksterminacyjna prowadzona przez Niemców na terenie przedwojennego województwa pomorskiego w ponad 400 miejscowościach na polskiej ludności cywilnej. Mieszkający na Pomorzu Polacy i Żydzi, przedstawiciele różnych warstw społecznych – inteligencji, duchowieństwa, robotników, właścicieli ziemskich – a także osoby chore psychicznie, zostali w pierwszych miesiącach II wojny światowej zamordowani przez oddziały Volksdeutscher Selbstschutz. Na podstawie dokumentacji ekshumacyjnej i imiennych list ustalono ok. 16 tys. ofiar. Nie jest to liczba pełna, lecz jedynie „najmniejsza z możliwych”. W historiografii przyjęło się, że według różnych szacunków zostało zamordowanych od 20 do nawet 40 tys. osób. Największym miejscem kaźni są tzw. Lasy Piaśnickie, gdzie zginęło co najmniej 10 tysięcy osób. W wyniku zniszczenia dokumentacji i spalenia przez sprawców zwłok niemożliwe jest określenie pełnej liczby ofiar.
Więcej o Zbrodni Pomorskiej: https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/zbrodnia-pomorska
Więcej:
- Zakończono prace ekshumacyjne gdańskiego pionu śledczego IPN i biegłych z Fundacji Przyjaciół Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w miejscu eksterminacji ludności polskiej na terenie Doliny Śmierci w Chojnicach
- Konferencja prasowa prezesa IPN dr. Karola Nawrockiego i szefa pionu śledczego IPN prok. Andrzeja Pozorskiego w Narodowym Dniu Pamięci Ofiar Niemieckiej Zbrodni Pomorskiej 1939 r.
Polecamy:
► Więcej o Zbrodni Pomorskiej: https://zbrodniapomorska1939.pl/
► Zbrodnia Pomorska na Przystanku Historia
► Tomasz Ceran, Izabela Mazanowska, Monika Tomkiewicz, Zbrodnia pomorska 1939, Warszawa 2018 – Wersja elektroniczna książki w Bibliotece Cyfrowej IPN
► Teki edukacyjne: Zbrodnia Pomorska
►Wernisaż wystawy „Archeologia Zbrodni Pomorskiej 1939. Chojnicka Dolina Śmierci” – Chojnice, 11 listopada 2022
Kontakt dla mediów:
Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – prokurator Robert Janicki
kom. 668 881 634
tel. (22) 530 86 56
Robert.Janicki@ipn.gov.pl
Rzecznik Prasowy – Dyrektor Biura:
dr Rafał Leśkiewicz
tel. 602 322 362
rzecznik@ipn.gov.pl
