Prezes IPN apeluje o pamięć o poległych bohaterach i ofiarach terroru komunistycznego. Instytut planuje wiosną przyszłego roku wznowić poszukiwania szczątków ofiar na Łączce na stołecznych Wojskowych Powązkach.
1 i 2 listopada – Wszystkich Świętych i Zaduszki – to w polskim kalendarzu dni wyjątkowe. Przychodzimy na mogiły najbliższych. Od najmłodszych lat jesteśmy uczeni, by zostawić światełko na grobach bezimiennych i opuszczonych. I jest jeszcze jedna świąteczna tradycja, wynikająca z naszej historii. Kwatery i groby żołnierzy i partyzantów, bohaterów w mundurach i w cywilu – od dziewiętnastowiecznych powstań, przez I i II wojnę światową, aż do czasów Solidarności – nie powinny w te dni być zapomniane. Są też miejsca szczególne – ślady totalitarnej nazistowskiej i komunistycznej zbrodni.
Prezes IPN Łukasz Kamiński przypomina, że na wielu polskich cmentarzach „istnieją symboliczne miejsca, w których stawiamy świece na znak pamięci o poległych bohaterach i niewinnych ofiarach. (…) Pamiętajmy także o zamordowanych przez reżim komunistyczny 1944–1956 – o tych, których szczątki już odnaleźliśmy, jak i o tych, których nadal poszukujemy” – apeluje prezes IPN.
Na stołecznych Wojskowych Powązkach, przede wszystkim na terenie tzw. Łączki w latach 1944–1956 komunistyczna bezpieka pochowała skrycie ciała kilkuset ofiar, żołnierzy powojennego podziemia niepodległościowego.
W 2011 r. Instytut Pamięci Narodowej zainicjował ogólnopolski projekt „Poszukiwania nieznanych miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego 1944–1956”. Podpisał też w tej kwestii list intencyjny wraz z Radą Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Ministerstwem Sprawiedliwości.
W kolejnym roku na Łączce rozpoczęły się prace archeologiczno-ekshumacyjne, mające na celu wydobycie i identyfikację szczątków. Dotychczas udało się odnaleźć ciała kilkuset ofiar. Większość nosiła ślady egzekucji tzw. metodą katyńską – strzałem w potylicę z bliskiej odległości, niektórzy mieli związane z tyłu ręce.
Dzięki powołanej jesienią 2012 r. przez IPN wspólnie z Pomorskim Uniwersytetem Medycznym w Szczecinie Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów udało się dotąd zidentyfikować 41 ofiar.
Znaleźli się wśród nich Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka”, mjr Hieronim Dekutowski ps. „Zapora” i Danuta Siedzikówna ps. „Inka”. Wśród nadal poszukiwanych są tak ważne postacie polskiej historii, jak gen. August Emil Fieldorf „Nil”, rotmistrz Witold Pilecki czy ppłk Łukasz Ciepliński „Pług”.
1 marca 2015 r., w Narodowym Dniu Pamięci Żołnierzy Wyklętych, podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim ogłoszono nazwiska ostatnich sześciu ze zidentyfikowanych dotychczas ofiar. 27 września, kiedy przypada Dzień Polskiego Państwa Podziemnego, odsłonięto panteon-mauzoleum na Łączce na Wojskowych Powązkach, gdzie uroczyście pochowano szczątki 35 spośród ofiar.
3 sierpnia br. weszła w życie nowelizacja ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, o grobach i cmentarzach wojennych oraz IPN. Umożliwia ona ekshumację i przeniesienie szczątków osób pochowanych po 1982 r. na terenie Łączki. „Umożliwia ona przeniesienie późniejszych grobów i dokończenie ekshumacji, a także rozbudowę upamiętnienia na całość kwatery Ł i ŁII. Instytut Pamięci Narodowej w pierwszym możliwym terminie złożył wnioski o przeniesienie grobów, tak aby wiosną 2016 r. zakończyć poszukiwania szczątków ofiar” – mówi dr Łukasz Kamiński.