Długo wyczekiwana ustawa zapewniająca pomoc finansową działaczom opozycji antykomunistycznej wejdzie w życie 31 sierpnia 2015 r. To właśnie jej poświęcone było sobotnie spotkanie przedstawicieli organizacji opozycyjnych z całej Polski. W spotkaniu w stołecznym Centrum Edukacyjnym IPN udział wzięli przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej: prezes dr Łukasz Kamiński, dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Dariusz Gabrel, zastępca dyrektora Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Renata Soszyńska, doradca prezesa mecenas Maciej Łuczak i historyk z Biura Edukacji Publicznej Jan Olaszek. Wśród zaproszonych gości był również inicjator ustawy, wicemarszałek Senatu RP Jan Wyrowiński, przedstawiciele Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan. S. Ciechanowski (Szef Uds.KiOR) i Tomasz Lis (dyr. Biura Generalnego Uds.KiOR) .
W opinii działaczy skupionych wokół istniejącej od 2011 r. Grupy Roboczej, która była inicjatorem ustawy regulującej pomoc prawną i finansową, ustawa ta stanowi podstawowy krok w stronę pomocy najbiedniejszej części koleżanek i kolegów, którzy w okresie PRL angażowali się w działalność opozycyjną, zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości. Przedstawiciele podkreślają, iż ustawa ta stanowić może punkt wyjścia do dalszego poszerzania katalogu osób, które zostaną objęte pomocą finansową.
Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych skierowana jest do osób działających w opozycji antykomunistycznej od 1 stycznia 1956 roku do 4 czerwca 1989 roku. Opieką finansową obejmuje osoby w szczególnie trudnej sytuacji materialnej.
Warunkiem przyznania pomocy będzie uzyskanie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej i spełnienie kryterium dochodowego. Status działacza potwierdza w drodze decyzji administracyjnej Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, po zasięgnięciu opinii prezesa IPN. Na pomoc finansową mogą liczyć działacze, których dochód dziś nie przekracza kwoty odpowiadającej 120 proc. najniższej emerytury (jeśli gospodarują samotnie) lub osoby, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 100 proc. najniższej emerytury.
Jeżeli taka osoba była działaczem i jest w trudnej sytuacji materialnej, będzie obligatoryjnie otrzymywać 400 zł miesięcznie. Ustawa przewiduje również pomoc jednorazową dla osób, które potrzebują np. wózka inwalidzkiego, aparatu słuchowego czy przebudowy mieszkania z powodu sytuacji zdrowotnej.
Pomoc udzielana będzie poprzez wojewódzkie rady konsultacyjne powoływane przy zarządach województw. Ponadto osoby z opozycji oraz prześladowani będą mieli prawo do legitymacji i odznaki honorowej. W chwili obecnej trwa konkurs na wykonanie odznaki legitymacji:
IPN udziela pomocy w sporządzeniu wniosku o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Stąd obecność przedstawiciela Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów na sobotnim spotkaniu. Co więcej, pracownicy Biura Edukacji Publicznej, będą pomagali w odszukaniu materiałów potwierdzających działalność opozycyjną. M.in. temu celowi ma służyć prowadzona w IPN Encyklopedia Solidarności, która w kilku tomach zawiera biogramy działaczy.
Warto wspomnieć, iż od 2014 r. prowadzona jest przez prokuratorów IPN i adwokatów akcja „Masz prawo”. Jej celem jest udzielenie pomocy prawnej osobom represjonowanym w czasach komunistycznej dyktatury. Ponadto sprawy prowadzone przez pion prokuratorski IPN mogą również stanowić znaczący wkład w przyznawanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej, co podkreślał podczas spotkania Dariusz Gabrel, dyrektor GKŚZpNP.
fot. Piotr Gajewski