Wystawa „Akcja AB – Katyń. Zagłada polskich elit”, która trafiła do Narodowego Muzeum Historii Ukrainy dzięki zaproszeniu Ukraińskiego IPN, będzie prezentowana także w innych miastach Ukrainy. Otwarcie wystawy nastąpiło w trakcie wizyty prezesa IPN Łukasza Kamińskiego na Ukrainie. Ekspozycja w Kijowie jest 111. prezentacją wystawy, co czyni ją najpopularniejszą jak dotąd wśród wystaw Centrali IPN. Wielokrotnie pokazywana była także za granicą. Dostępna jest w polskiej, angielskiej, rumuńskiej, a teraz także ukraińskiej wersji językowej. Autorami scenariusza wystawy są: dr Witold Wasilewski, dr Paweł Kosiński, prof. Grzegorz Motyka i dr Paweł Rokicki.
* * *
Likwidację polskiego „elementu przywódczego” władze III Rzeszy planowały jeszcze przed wybuchem wojny. Sporządzono listy proskrypcyjne obejmujące 80 tysięcy skazanych na zagładę Polaków. Znaleźli się wśród nich działacze polityczni, powstańcy śląscy i wielkopolscy, działacze organizacji społecznych, nauczyciele, duchowni, sędziowie. Plany te od początku wojny realizowano przez masowe mordy i osadzanie Polaków w obozach koncentracyjnych. W ramach Akcji AB – nadzwyczajnej akcji pacyfikacyjnej (Außerordentliche Befriedungsaktion) w 1940 roku Niemcy rozstrzelali ok 6,5 tys. Polaków w Generalnym Gubernatorstwie. Razem z Polakami zamordowanymi w 1939 r. na ziemiach włączonych do Rzeszy daje to liczbę około 50 tys. ofiar, w większości należących do polskiej elity intelektualnej.
W latach 1939–1941 władze sowieckie prowadziły podobne akcje wymierzone przeciwko obywatelom polskim na wschodnich terenach II Rzeczypospolitej. Aresztowano ponad 100 tys. osób, a ponad 300 tysięcy deportowano na wschód. Do tego należy dodać ok. 22 tysięcy ofiar Zbrodni Katyńskiej, zamordowanych na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP (b) z 5 marca 1940 r.