Ogólnopolska konferencja naukowa
Nie tylko „Po prostu”.
Prasa w PRL w dobie „odwilży” (1955–1958)
Warszawa, 23–24 listopada 2015 r.
Prasa była jednym z najważniejszych czynników budzących aktywność społeczną i wspierających zmianę, jaka dokonała się w Polsce w 1956 roku. W pamięci społecznej zapisały się głównie teksty publikowane na łamach tygodników ogólnopolskich, przede wszystkim w warszawskim „Po prostu”. To ostatnie pismo cieszyło się też największym zainteresowaniem ze strony badaczy. Wielkie poruszenie miało jednak miejsce nie tylko w Warszawie. Często zapomina się o tytułach prasowych, które w okresie „odwilży” pojawiły się m.in. w Poznaniu, Katowicach czy Szczecinie. Ich żywot był krótki, ale sprowokowane przez nie ożywienie intelektualne miało duże znaczenie dla lokalnych środowisk w poststalinowskiej rzeczywistości.
Celem konferencji jest rekonstrukcja mechanizmów działania prasy w okresie 1955–1958. Szczególnie istotne jest, aby w jej trakcie rzucić światło na regionalne tytuły prasowe, poznać specyfikę ich powstawania, funkcjonowania i likwidacji, a także przyjrzeć się redakcjom oraz autorom tekstów. Dotyczy to również redakcji tygodników i codziennej prasy ogólnopolskiej, także prasy katolickiej. Warto pochylić się nad samymi tekstami, ich ewolucją, nowymi formami pisarskimi – „odwilż” stała się m.in. jednym z motorów odrodzenia polskiego reportażu prasowego. Na uwagę zasługuje kwestia recepcji poszczególnych tytułów, więzi z czytelnikami znajdującej wyraz np. w formie listów nadsyłanych do redakcji. Niemałe znaczenie ma odsłonięcie relacji łączących czasopisma z ośrodkami władzy (lokalnymi i centralnym) i cenzurą. W końcu, ważnym problemem badawczym pozostają mechanizmy słabnięcia kontroli nad prasą przed październikiem 1956 r. i procesy dyscyplinowania prasy w miarę postępów popaździernikowej stabilizacji.
Jednym z haseł wywoławczych konferencji są pisma „efemeryczne”, funkcjonujące w latach 1956–1957, takie jak choćby: „Warmia i Mazury” i „Rzeczywistość” dodatek do „Gazety Olsztyńskiej” (Olsztyn), „Wyboje” (Poznań), „Ziemia i Morze” (Szczecin), „Nowe Sygnały” i „Poglądy” (Wrocław), „Zebra” i „Czarno na białym” (Kraków), „Uwaga!” (Gdańsk), „Przemiany” (Katowice), „Lewary” (Częstochowa), „Pod Wiatr” (Lublin). Na uwagę zasługują również tytuły, które na rynku prasowym funkcjonowały już wcześniej, a których nie można jednoznacznie skojarzyć z „odwilżą”. Dążenie do zmiany panujących w kraju stosunków było widoczne w wielu miejscach, m.in. na łamach lokalnych pism partyjnych, tytułów niezwiązanych formalnie z PZPR, ale też w pismach studenckich, zakładowych. Są to tematy niemal zupełnie nieznane, które mogą wzbogacić naszą wiedzę o wydarzeniach roku 1956.
Organizator konferencji: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Warszawa). Konferencja organizowana w ramach Centralnego Projektu Badawczego „Władze PRL wobec kryzysów społeczno-politycznych i opozycji demokratycznej 1956–1976”.
Termin i miejsce konferencji: Warszawa, Centrum Edukacyjne IPN im. Janusza Kurtyki przy ul. Marszałkowskiej 21/25.
Informacje dodatkowe: Michał Przeperski michal.przeperski@ipn.gov.pl 22 581 89 75