Międzynarodowa konferencja naukowa Gospodarcza Żelazna Kurtyna. Część II: Pieniądz i systemy finansowe”, zorganizowana przez Instytut Pamięci Narodowej – Biuro Edukacji Publicznej oraz Szkołę Główną Handlową w Warszawie – Katedrę Historii Gospodarczej i Społecznej, odbyła się w Warszawie w dniach 17–18 listopada 2015 r.
W 2015 roku mija 70. rocznica powstania Narodowego Banku Polskiego. Przez pierwsze ponad 40 lat istnienia pełnił on funkcję banku centralnego w gospodarce centralnie kierowanej. Dziś, po transformacji ustrojowej, czuwa nad pieniądzem nowoczesnej gospodarki rynkowej. Historia NBP to jeden z wątków dziejów finansów w czasie Zimnej Wojny. Ta wielowymiarowa dyscyplina jest niestety często pomijana w syntetycznych narracjach opisujących świat po drugiej wojnie światowej i zajmuje się nią ekskluzywne grono historyków finansów. Jednocześnie różnice w funkcjonowaniu systemów finansowych po obu stronach Żelaznej Kurtyny utrudniają tworzenie jednolitych narracji nawet w ramach historii finansów.
Celem konferencji było uzupełnienie obydwu luk. Zebraliśmy historyków zajmujących się dziejami finansów zarówno Wschodniego, jak i Zachodniego Bloku. Wspólnie podjęliśmy temat stosunków finansowych w czasach Żelaznej Kurtyny, a także szczegóły funkcjonowania systemów pieniężnych, bankowych i podatkowych, dodając w ten sposób finansowy kontekst narracjom o tamtych latach. Wystąpienia dotyczyły specyficznych cech finansów w warunkach gospodarki centralnie kierowanej, transformacji zarówno z gospodarki kapitalistycznej do centralnie kierowanej, jak i w drugim kierunku, poszczególnych komponentów systemów finansowych oraz ich społecznych, gospodarczych i politycznych konsekwencji.
Konferencja stanowiła drugą część cyklu czterech corocznych konferencji poświęconych przemianom gospodarczym Bloku Wschodniego po II wojnie światowej. Kolejne dwie podejmą tematy przemysłu oraz centralnego kierowania. Sądzimy, że cały cykl pozwoli na lepsze zrozumienie procesu tworzenia gospodarki centralnie kierowanej.