Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/9191,Wreczenie-odznaczen-panstwowych-dzialaczom-malopolskiej-opozycji-niepodlegloscio.html
03.03.2026, 17:07

Wręczenie odznaczeń państwowych działaczom małopolskiej opozycji niepodległościowej z lat 1981-1989 – Kraków, 6 sierpnia 2014 r.

05.08.2014

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Łukasz Kamiński wręczył 6 sierpnia 2014 r. o godz. 12.00 w Muzeum Archeologicznym w Krakowie (ul. Senacka 3) odznaczenia państwowe działaczom opozycji niepodległościowej z lat 1981-1989.

Licznie zgromadzonych odznaczonych oraz ich rodziny i zaproszonych gości dla uświetnienia tego wydarzenia zaproszono na otwarcie wystawy „Dla Ciebie Polsko. W stulecie czynu legionowego".

Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski zostali odznaczeni:

  • Czesław Boruta
  • Henryk Brancewicz
  • Michał Garapich
  • Roman Kosiba
  • Eugeniusz Myszor

Krzyżem Wolności i Solidarności zostali odznaczeni:

  • Andrzej Belski
  • Krystyna Chmiel
  • Jerzy Donimirski
  • Anna Galus
  • Stanisław Gaweł
  • Ryszard Janeczek
  • Zbigniew Kędra
  • Józef Kisielowski
  • Władysław Komorek
  • Krzysztof Krasiński
  • Marek Krzemiński
  • Edward Malec
  • O. Dominik Orczykowski
  • Adam Polak
  • Krzysztof Sajboth
  • Feliks Rosenstrauch
  • Rafał Stós
  • Józef Tupta
  • Tomasz Tylka
  • Helena Wesołowska
  • Leszek Zieliński

Krzyż Wolności i Solidarności to polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej w PRL. Zostało ustanowione ustawą z dnia 5 sierpnia 2010. Po raz pierwszy Krzyż został nadany w czerwcu 2011 przy okazji obchodów 35. rocznicy Wydarzeń Radomskich. Krzyż Wolności i Solidarności jest nagrodą dla działaczy opozycji wobec dyktatury komunistycznej, którzy w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r., z wyłączeniem okresu od 31 sierpnia 1980 r. do 12 grudnia 1981 r., na terytorium Polski co najmniej przez rok:

  • byli aktywnymi członkami nielegalnych organizacji, które stawiały sobie za cel odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL, lub
  • prowadzili zagrożoną odpowiedzialnością karną lub represjami działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania praw człowieka w PRL.

Krzyż Wolności i Solidarności nadaje się również osobom, które w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r. na terytorium Polski ze względu na prowadzoną działalność mającą na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL lub też ze względu na świadome uczestnictwo w działaniach
i manifestacjach mających taki cel:

  • zostały zabite,
  • doznały ciężkiego uszczerbku na zdrowiu,
  • przez łączny okres co najmniej 30 dni były więzione, aresztowane, internowane lub w inny sposób pozbawione wolności,
  • zostały powołane na ćwiczenia wojskowe lub do odbycia zasadniczej służby wojskowej,
  • były pozbawione prawa lub możliwości wykonywania zawodu lub podjęcia pracy przez okres co najmniej 6 miesięcy,
  • zostały wydalone z wyższej uczelni lub szkoły na okres co najmniej 6 miesięcy.

Nie mają prawa do otrzymania Krzyża Wolności i Solidarności osoby:

  • które byty pracownikami, funkcjonariuszami, żołnierzami organów bezpieczeństwa państwa określonych w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o IPN (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424, z późn. zm.), chyba że przedłożą dowody, że przed 4 czerwca 1989 r., bez wiedzy przełożonych czynnie wspierały osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania praw człowieka w PRL, albo
  • co do których w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zachowały się dokumenty wytworzone przez nie lub przy ich udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nie w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez
    ww. organy.

Wnioski o nadanie Krzyża Wolności i Solidarności przedstawia Prezydentowi Prezes IPN, a w przypadku osób nie posiadających obywatelstwa polskiego lub zamieszkałych stale za granicą – Prezes IPN w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zagranicznych.