Ta historia długo pozostawała
w cieniu.
Jeden z wojennych epizodów…
Może nie dość ważny, by się
nim zajmować –
wobec 20 milionów poległych na
wszystkich frontach,
wobec 6 milionów ofiar
holokaustu,
wobec obozów śmierci, masowych
egzekucji
i innych potworności
sprawionych przez nazizm.
Chodzi „tylko" o kilkaset
tysięcy obywateli polskich,
Okradzionych z mienia i
pozbawionych domostw…
(fragment broszury anonsującej wystawę)
15 października 2013 r. w Centrum Edukacyjnym IPN Przystanek Historia im. Janusza Kurtyki miało miejsce uroczyste otwarcie wystawy autorstwa Jacka Kubiaka, Małgorzaty Schmidt i Janusza Zemera „Wypędzeni 1939". W programie znalazło się okolicznościowe wystąpienie dr. Łukasza Kamińskiego, prezesa Instytutu Pamięci Narodowej oraz pokazy filmów dokumentalnych „Wypędzeni 1939…" w reż. Jacka Kubiaka i „Świat moich wujków" w reż. Krzysztofa Magowskiego.
Deportacje obywateli polskich z ziem wcielonych do Rzeszy, rozpoczęte w 1939 roku niemal natychmiast po zakończeniu działań wojennych, są pierwszym aktem polityki ludnościowej nazistów w okupowanej Europie. Polityka ta kulminowała później obozami śmierci i Zagładą Żydów. Wystawa „Wypędzeni 1939...", zorganizowana przez Związek Miast Polskich, składa się z ok. 400 fotografii i plakatów oraz dokumentów, zebranych w archiwach polskich i niemieckich, dokumentujących deportacje Polaków z terenów wcielonych do III Rzeszy, głównie z Wielkopolski, którą Niemcy nazwali Warthegau, oraz inne prześladowania Polaków i Żydów na tych terenach. Część z nich jest w Polsce jeszcze zupełnie nieznana. Wystawa miała premierę w listopadzie 2009, w 70. rocznicę początku wysiedleń, na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich.
Otwarcie wystawy poprzedziła konferencja prasowa poświęcona akcji medialno-edukacyjnej „Zapal znicz pamięci" 2013. Zagłada polskich elit, skrajnie trudne warunki okupacyjne na ziemiach wcielonych do III Rzeszy oraz wielka akcja wysiedleń do GG zapoczątkowana już 12 października 1939 r. – przypomnienie tych zjawisk to cel tegorocznej akcji. „Zapal znicz pamięci" to wspólny projekt pięciu regionalnych rozgłośni radiowych i pionów edukacyjnych IPN. Zaangażowały się w nią Radio Merkury Poznań, Radio PiK, Radio Katowice, Radio Plus Gdańsk i Radio Łódź oraz Biura Edukacji Publicznej IPN w Poznaniu, Bydgoszczy, Katowicach, Łodzi i Gdańsku. Patronat Honorowy nad akcją piastuje niezmiennie od pięciu lat Marszałek Województwa Wielkopolskiego Marek Woźniak. Zachęcamy do zapalenia zniczy w południe w niedzielę 20. października w miejscach pamięci narodowej związanych z II wojną światową na terenie dawnych ziem wcielonych do III Rzeszy Niemieckiej. Zapraszamy także do przesyłania zdjęć z tych miejsc na adres znicz@radiomerkury.pl
Więcej o akcji „Zapal znicz pamięci" 2013: www.radiomerkury.pl
Warszawa, Przystanek Historia, Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25