Dziesięć lat Klubów „Grota”
Mosty pamięci
Pierwsze spotkanie Klubu Historycznego im. generała Stefana Roweckiego „Grota” odbyło się 12 lutego 2002 roku. Dziesięć lat później, 13 lutego 2012 w warszawskim teatrze Kamienica odbyło się uroczyste spotkanie jubileuszowe. Nie byłoby Klubów i jubileuszu, nie byłoby skutecznego budowania historycznej pamięci, gdyby nie upór i entuzjazm Marii Dmochowskiej, spiritus movens całego przedsięwzięcia.
Na spotkaniu w Kamienicy spotkali się kombatanci, działacze Klubów z całej Polski, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych. Specjalny list przesłał autor pierwszego wykładu w Klubie Władysław Bartoszewski. W ciągu dziesięciu lat wspólna inicjatywa Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej i Instytutu Pamięci Narodowej rozrosła się do 25 Klubów w całej Polsce, prawie ośmiuset spotkań, kilku tysięcy członków, setek prelegentów. A przede wszystkim owocnej walki o zachowanie pamięci lat walki z okupantami i zniewoleniem.
Ramy organizacyjne dla działalności Klubów dało podpisane 27 września 2001 roku w legendarnym budynku warszawskiej PAST-y porozumienie o współpracy między Instytutem Pamięci Narodowej i Światowym Związkiem Żołnierzy Armii Krajowej oraz Fundacją Polskiego Państwa Podziemnego. Podpisy złożyli profesor Leon Kieres i ppłk Stanisław Karolkiewicz.
Głównym celem Klubów jest zapoznawanie członków i sympatyków oraz jak najszerszych rzesz społeczeństwa, przede wszystkim młodzieży, z opartą na rzetelnych podstawach naukowych wiedzą historyczną o losach państwa i społeczeństwa polskiego w latach okupacji i powojennego zniewolenia. W zamyśle twórców Klubów i ich działaczy powinna to być podstawa do kształtowania patriotycznych postaw społeczeństwa.
Powodzenie Klubów Grota wcale nie było takie pewne. Szczególnie wątpiono w szanse dotarcia do najmłodszego pokolenia, zainteresowanie go historią. Jak powiedział podczas jubileuszowego spotkania prezes IPN dr Łukasz Kamiński, okazało się, że niesłusznie. - Wystarczy przejrzeć ostatnie sprawozdanie z działalności Klubów, by upewnić się, jak bardzo się myliliśmy. Kluby szybko stały się czymś więcej niż miejscem spotkań kombatantów, są miejscem żywej dyskusji, konfrontacji historyków z uczestnikami wydarzeń i spotkań pokoleń, stały się miejscem przekazywania tradycji Armii Krajowej – powiedział dr Kamiński.
Obecny prezes ŚZŻAK Stanisław Oleksiak podkreślił, że głównym celem Klubów jest skuteczna budowa i umacnianie narodowej i historycznej pamięci.
Pełniący obowiązki kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan S. Ciechanowski odznaczył ośmioro działaczy Klubów nową odznaką „Pro Patria”. Otrzymali ją Maria Dmochowska, Jerzy Eisler, Łukasz Kamiński, Karolina Kolbuszewska, Zofia Kunert, Wojciech Materski, Agnieszka Rudzińska i Tomasz Szarota. - Są to osoby szczególnie zasłużone w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość ojczyzny i upamiętnianiu jej uczestników – powiedział wręczając odznaczenia minister Ciechanowski.
We wszystkich bez wyjątku wystąpieniach wcześniej czy później padało imię i nazwisko osoby, bez której powstanie, rozwój i sukces Klubów „Grota” nie byłby możliwy. O Marii Dmochowskiej – uczestniczce Powstania Warszawskiego, działaczce opozycji przedsierpniowej i Solidarności, posłance na Sejm w wolnej Polsce, wiceprezes IPN – mówili wszyscy. Podkreślali jej zaangażowanie, poświęcenie, pracowitość, oddanie. Wielki kosz kwiatów, jaki otrzymała na zakończenie spotkania był symbolicznym podziękowaniem.