Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/8126,Otwarcie-wystawy-Sybiracy-Deportacje-obywateli-polskich-w-glab-ZSRR-19391941-Kum.html
16.03.2026, 07:58

Otwarcie wystawy „Sybiracy… Deportacje obywateli polskich w głąb ZSRR (1939–1941)” – Kumielsk, 16 lutego 2012

16.02.2012

16 lutego 2012 r. w Szkole Podstawowej im. Zesłańców Sybiru w Kumielsku (Podlaskie) otwarta została wystawa „Sybiracy… Deportacje obywateli polskich w głąb ZSRR (1939–1941)”, przygotowana przez OBEP IPN w Białymstoku.

Wystawa przedstawia sowiecki aparat represji, służący polityce wyniszczenia społeczeństwa polskiego po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 r. – historię deportacji ludności polskiej z terenu dawnego województwa białostockiego w głąb ZSRR, mechanizmy tworzenia list deportacyjnych, przebieg aresztowań, drogę i pobyt na zesłaniu.

Kolejne części wystawy poświęcone są czterem deportacjom i ich charakterystyce. Następnie przedstawione zostały losy represjonowanych, w tym szczególnie losy dzieci polskich i żołnierzy Armii Polskiej, utworzonej na mocy porozumienia Sikorski-Majski. Kolejna część wystawy dotyczy repatriacji ludności polskiej z ZSRR.

Na wystawie przedstawiono kopie dokumentów, map, fotografii, listów, przedmioty codziennego użytku oraz pamiątki przywiezione z Syberii i Kazachstanu, wykonane przez zesłańców. Archiwalia pochodzą ze zbiorów OBUiAD i OKŚZpNP IPN Białystok, Ośrodka KARTA, Muzeum Historycznego w Białymstoku, Muzeum Niepodległości w Warszawie, Muzeum Rolnictwa im. Ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu i osób prywatnych – członków Związku Sybiraków.

Wernisaż wystawy odbył się 13 września 2002 r. w Białymstoku podczas II Ogólnopolskiego Marszu Żywej Pamięci Polskiego Sybiru. Honorowy patronat nad wystawą objął wówczas Ryszard Kaczorowski – ostatni Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie, zaś otwarcia wystawy dokonał prof. Leon Kieres, Prezes IPN.