Kolejna edycja wykładów „Z kamerą po PRL-u”, przedstawiających wybitnych polskich reżyserów filmowych i ich osiągnięcia artystyczne na tle ówczesnej rzeczywistości politycznej, społecznej i kulturowej. Próbowaliśmy opowiedzieć o bardzo różnych zjawiskach, charakterystycznych dla powojennego kina polskiego; zarówno tych, które wprost wynikały z polityki kulturalnej tamtego okresu, jak i tych niezależnych artystycznie. Oprócz arcydzieł polskiego kina pokazane zostały także fragmenty filmów o jednoznacznie propagandowym zabarwieniu. Seminarium adresowane było do nauczycieli historii, języka polskiego, wiedzy o społeczeństwie, studentów kierunków humanistycznych oraz uczniów wybierających tematy związane z filmem i historią najnowszą do ustnej prezentacji maturalnej z języka polskiego. Odbyło się sześć spotkań w cyklu miesięcznym (październik 2010 – kwiecień 2011). Każdy wykład ilustrowany był pokazem multimedialnym.
Ostatnie w tym roku szkolnym seminarium odbyło się 18 kwietnia br.
Miejsce spotkania:
Centrum Edukacyjne IPN „Przystanek Historia” im. Janusza Kurtyki przy ul. Marszałkowskiej 21/25
Temat: Kino według Krzysztofa Kieślowskiego
Twórczość Krzysztofa Kieślowskiego była niezwykle bogata: różnorodna i konsekwentna zarazem. Był współautorem najważniejszych przełomów w polskim kinie dokumentalnym lat 70. Personel zainicjował kino moralnego niepokoju, a Amator stał się jednym z najważniejszych filmów tego nurtu, choć zarazem przekraczał jego ramy. W drugim okresie twórczości, podsumowanym trylogią Trzy kolory, Kieślowski stał się uosobieniem europejskiego kina artystycznego, choć pojawiły się też liczne kontrowersje i wątpliwości, czy twórca nie poszedł w stronę pustej formy.
Kieślowski był bacznym obserwatorem rzeczywistości, ale nawet jego filmy dokumentalne nie ograniczały się do prostej rejestracji faktów. Twórczość reżysera odczytywano często w kategoriach politycznych, postawa ta była mu jednak obca. W swoich filmach pokazywał bolesną konfrontację człowieka, jego marzeń i nadziei, z rzeczywistością. Nie oznacza to jednak, że się na tę rzeczywistość obrażał. Jego filmy były reakcją na otaczający świat, ale przede wszystkim liczył się bohater. Kieślowski zrezygnował z realizacji filmów dokumentalnych, kiedy zorientował się, że nie może dzięki nim opisać w pełni świata, ale także ze względu na to, że mogły one szkodzić ich bohaterom. Niezwykle istotny był bowiem etyczny wymiar jego twórczości.
Interesowało go, jak człowiek ma odnaleźć sens swojego życia, gdzie go poszukiwać. Jego filmy stawały się metaforą ludzkiego losu. Już od połowy lat 80. Kieślowski odchodził od konwencji realistycznej. Czynił tak między innymi z powodu braku przekonania o możliwości opisania w ten sposób świata. Jeśli człowiek i jego życie są tajemnicą, trzeba poszukiwać jej w inny sposób. Dążył więc w kierunku uniwersalizmu, zadając pytania fundamentalne dla duchowej kondycji człowieka.
Pokazane zostały fragmenty następujących filmów: Murarz (1973), Personel (1975), Spokój (1976), Z punktu widzenia nocnego portiera (1977), Siedem kobiet w różnym wieku (1978), Amator (1979), Przypadek (1981), Krótki film o zabijaniu (1987).
Wykład:
prof. dr hab. Piotr Zwierzchowski, autor m.in.: Zapomniani bohaterowie. O bohaterach filmowych polskiego socrealizmu, Warszawa 2000; Pęknięty monolit. Konteksty polskiego kina socrealistycznego, Bydgoszcz 2005; Spektakl i ideologia. Szkice o filmowych wyobrażeniach śmierci heroicznej, Kraków 2006; redaktor naczelny rocznika „Blok. Międzynarodowe Pismo Poświęcone Kulturze Stalinowskiej i Poststalinowskiej”.
Koordynator projektu:
Sławomir Stępień, tel. (0-22) 860-70-50, slawomir.stepien@ipn.gov.pl