Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/63910,Z-cyklu-Powrocmy-do-korzeni-pokaz-filmu-Krystyny-Mokrosinskiej-Podsluchane-zycie.html
05.04.2026, 19:58

Z cyklu „Powróćmy do korzeni” pokaz filmu Krystyny Mokrosińskiej „Podsłuchane życie” – Warszawa, 10 stycznia 2019

10.01.2019

Jan Józef miał niewiele prywatności wobec systemu, bo wszyscy go znali, wszyscy wiedzieli o jego antykomunistycznej działalności – wspominał Mirosław Chojecki, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników i twórca Niezależnej Oficyny Wydawniczej. Tę działalność Jana Józefa Lipskiego dokumentuje film Krystyny Mokrosińskiej „Podsłuchane życie” zaprezentowany w Przystanku Historia 10 stycznia na spotkaniu z cyklu „Powróćmy do korzeni".

Jak podkreśliła reżyserka, w jednym filmie nie sposób ująć wszystkich wątków biografii Lipskiego, który od wczesnej młodości angażował się w różne formy oporu wobec komunistycznego reżimu, a jeszcze wcześniej – niemieckiego okupanta. Charakterystyczny rys jego osobowości oddaje wątek udziału w Powstaniu Warszawskim: Jan Józef nie wierzył w jego sukces, ale poszedł walczyć, bo uważał to za swój obowiązek.

Po wojnie, jak zauważył dr Jędrzej Lipski, w przeciwieństwie do wielu swoich rówieśników bohater filmu nigdy nie uwierzył w komunistyczną wizję świata. Był przedstawicielem lewicy niepodległościowej, człowiekiem myślącym niezależnie, a przy tym bardzo wrażliwym na ludzką krzywdę. Zgodnie z tą postawą angażował się w protesty przeciw represjom (m.in. List 34 czy pismo w obronie organizacji Ruch), współtworzył Komitet Obrony Robotników i Komitet Samoobrony Społecznej „KOR” oraz Towarzystwo Kursów Naukowych, działał w „Solidarności”. Mimo inwigilacji ze strony Służby Bezpieczeństwa i kilkukrotnych aresztowań, nie zaprzestał działalności antykomunistycznej. Mirosław Chojecki opowiadał o autorytecie, jakim darzono Jana Józefa w środowiskach opozycji demokratycznej - Jan Olszewski nazywał go nawet „Prezydentem opozycji”.

W 1987 r. Jan Józef Lipski był jednym z inicjatorów powołania odrodzonej Polskiej Partii Socjalistycznej. „Autorytet Jana Józefa w PPS wypływał z jego siły moralnej, szlachetności uczuć i wierności przekonań, co w życiu politycznym wielką rolę odgrywa” pisała w poświęconym mu tekście Lidia Ciołkoszowa.

Jan Józef Lipski zmarł w 1991 r. Pośmiertnie został uhonorowany Krzyżem Wielkim Polonia Restituta, a w 2006 r. najwyższym polskim odznaczeniem – Orderem Orła Białego.


Polecamy wydaną przez IPN dwutomową biografię Jana Józefa Lipskiego autorstwa Łukasza Garbala: