Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/52654,70-rocznica-smierci-rotmistrza-Witolda-Pileckiego.html
27.02.2026, 15:06

70. rocznica śmierci rotmistrza Witolda Pileckiego

25 maja 1948 r. o godz. 21.30 – strzałem w tył głowy został zamordowany z rozkazu władz komunistycznych Witold Pilecki. Zginął za miłość do wolnej Polski. W miejscu kaźni bohatera narodowego odbyły się uroczystości rocznicowe. Prezentujemy premierowy spot „Ostatnia droga rotmistrza Witolda Pileckiego", przygotowany przez Instytut Pamięci Narodowej

25.05.2018

Witold Pilecki, żołnierz wyklęty, żołnierz „Rzeczypospolitej utraconej”, ostatni ułan Rzeczypospolitej, „ochotnik do Auschwitz”, jeden z sześciu najodważniejszych ludzi europejskiego ruchu oporu w czasie II wojny światowej. Jest symbolem Polski, która – w wyniku działań okupujących ją sowieckiej Rosji i hitlerowskich Niemiec – została bezpowrotnie utracona.

Należał do pokolenia urodzonego pod zaborami, którego misją było odzyskanie przez Polskę niepodległości, a gdy to się dokonało – praca dla wielkości wolnej ojczyzny. Pokolenia wychowanego na ciągle żywych tradycjach powstań narodowych i ukształtowanego przez zawołanie „Bóg – Honor – Ojczyzna”.

Uniewinniony dopiero po 42 latach.

Tak mogły wyglądać ostatnie chwile Witolda Pileckiego. 
Do dnia dzisiejszego szukamy jego szczątków.
Cześć jego pamięci.

Witolda Pileckiego zatrzymano 8 maja 1947 r., a od 6 do 22 maja 1947 r. uwięziono 23 osoby, z których tylko 7 zostało uznanych za niewinne i zwolniono. Od 9 maja Pilecki znajdował się w X Pawilonie więzienia mokotowskiego w całkowitej izolacji.

Proces Witolda Pileckiego i jego towarzyszy: Marii Szelągowskiej, Tadeusza Płużańskiego, Szymona Jamontta-Krzywickiego, Maksymiliana Kauckiego, Jerzego Nowakowskiego, Witolda Różyckiego i Makarego Sieradzkiego rozpoczął się 3 marca 1948 r. w siedzibie warszawskiego Rejonowego Sądu Wojewódzkiego przy ul. Nowowiejskiej.

Oskarżycielem „Witolda” był wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojska Polskiego mjr Czesław Łapiński. Oskarżał go o posiadanie broni, którą Pilecki po upadku powstania – podobnie jak większość powstańców – ukrył w skrytce i nie używał. Kolejne oskarżenie dotyczyło przygotowywania zamachów zbrojnych na prominentów reżimu, ale częściowo je utajniono, gdyż opierało się na materiale pozostałym po nieudanej prowokacji. Ostatnim zarzutem było oskarżenie o posługiwanie się fałszywymi dokumentami wystawionymi na nazwisko Romana Jezierskiego. Podczas rozprawy prokurator nie dopuścił do przesłuchania świadków oskarżenia, przebywających w większości w więzieniach, oraz zrezygnował ze świadków obrony.

15 marca 1948 r. ogłoszono wyrok: W. Pilecki, M. Szelągowska i T. Płużański zostali skazani na karę śmierci. 25 maja 1948 r. o godz. 21.30, w obecności wiceprokuratora Naczelnej Prokuratury Wojska Polskiego mjr S. Cypryszewskiego, naczelnika więzienia mokotowskiego – por. Ryszarda Mońko, lekarza por. dr lek. Kazimierza Jezierskiego, duchownego – ks. kpt. Wincentego Martusiewicza, Witold Pilecki został rozstrzelany, a ciało potajemnie pogrzebano prawdopodobnie na tzw. „Łączce”, dziś kwatera „Ł” cmentarza Powązkowskiego.

Dopiero we wrześniu 1990 r. Sąd Najwyższy uniewinnił Rotmistrza i jego towarzyszy, ukazał niesprawiedliwy charakter wydanych wyroków, uwypuklił patriotyczną postawę skazanych w tym procesie.

W lipcu 2006 r. Prezydent RP Lech Kaczyński w uznaniu zasług Witolda Pileckiego i jego oddania sprawom ojczyzny odznaczył go pośmiertnie Orderem Orła Białego.

Zachęcamy również do odwiedzenia strony internetowej IPN poświęconej Rotmistrzowi Pileckiemu.

***

W 70. rocznicę śmierci Witolda Pileckiego, 25 maja 2018 r. odbyły się uroczystości w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, mieszczącym się w dawnym więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie. Przed południem odsłonięto na więziennym murze nieznany dotąd portret rotmistrza Pileckiego, z udziałem córki Rotmistrza – Zofii Pileckiej-Optułowicz i syna – Andrzeja Pileckiego. Wieniec przy ścianie straceń złożył Prezydent RP Andrzej Duda.

O godz. 18:00 odprawiona została msza św. za śp. Witolda Pileckiego. Po mszy wystąpił chór szkolny SP nr 2 im. Witolda Pileckiego w Olsztynku, a następnie zespół Forteca z koncertem pt. „Rotmistrz”.

Najbardziej uroczystą część obchodów rozpoczęło wspólne przejście uczestników pod ścianę straceń. O godz. 21:30 oddano hołd Rotmistrzowi – w godzinę jego śmierci.

W uroczystościach wziął udział prezes Instytutu Pamięci Narodowej Jarosław Szarek.

Na zakończenie, przy celi Witolda Pileckiego w X Pawilonie, wspólnie czytano fragmenty ukochanej książki Rotmistrza – „O naśladowaniu Chrystusa” Tomasza à Kempis.