To część programu edukacyjnego „Katyń… ocalić od zapomnienia”. Przygotowany przez Stowarzyszenie „Parafiada” program powstał wokół inicjatywy upamiętnienia ofiar Zbrodni Katyńskiej przez posadzenie ponad dwudziestu tysięcy Dębów Pamięci. Każdy dąb ma upamiętniać jedną zamordowaną w 1940 r. osobę. Proste, a dzięki temu bardzo dostępne zasady realizacji programu sprawiły, że spotkał się on z dużym zainteresowaniem. Zaangażowały się w niego przede wszystkim szkoły i samorządy lokalne.
Jedną z instytucji wspierających program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” jest Instytut Pamięci Narodowej. Edukatorzy IPN promują program, pomagają w zbieraniu informacji na temat ofiar zbrodni, wygłaszają wykłady w czasie uroczystości sadzenia dębów.
W ramach Programu Polonijnego Biura Edukacji Publicznej IPN idea sadzenia „Dębów Pamięci” została rozpropagowana także wśród Polaków poza granicami kraju. W ten sposób ofiary Zbrodni Katyńskiej są upamiętniane m.in.: na Białorusi, Litwie, Ukrainie, w Rosji, Niemczech, Szwajcarii, USA. Dąb Katyński został zasadzony także w Moskwie przy ambasadzie polskiej – to inicjatywa szkoły polskiej działającej przy ambasadzie RP w tym mieście. Upamiętnia on Tomasza Byszewskiego, zamordowanego w 1940 r. w Katyniu.
Tomasz Byszewski 1894–1940
Urodził się i wychował w polskiej rodzinie w Moskwie. W 1916 r. ukończył studia medyczne na miejscowym uniwersytecie. Zaraz potem został wcielony do armii rosyjskiej. Od marca 1917 r. działał w Związku Wojskowych Polaków w Rosji, następnie zgłosił się do Dywizji Strzelców Polskich. Od maja 1917 r. pełnił funkcję kierownika lekarskiego Szpitala Epidemicznego Dywizji, pozostał na tym stanowisku po wejściu dywizji w skład I Korpusu Polskiego w Rosji. Zdemobilizowany został w stopniu kapitana lekarza.
Po rozwiązaniu Korpusu w 1918 r. trafił do Warszawy, gdzie pracował na oddziale chirurgii Szpitala św. Rocha. Do wojska trafił ponownie w 1919 r., gdy na ochotnika zgłosił się do Szpitala Polowego PCK nr 1 i jako jego ordynator przebywał na froncie w latach 1919–1921. W 1921 r. został zdemobilizowany w stopniu kapitana.
W dwudziestoleciu międzywojennym Byszewski pracował jako lekarz w różnych szpitalach (m.in. był dyrektorem i ordynatorem filii Szpitala św. Antoniego w Warszawie), pełnił także funkcję sekretarza Towarzystwa Chirurgów Polskich.
W 1939 r. został zmobilizowany i przydzielony do kadry zapasowej 1. Szpitala Okręgowego. Jako ordynator Szpitala Polowego wycofywał się w kierunku Rumunii, trafił jednak do niewoli sowieckiej. Przetrzymywany w obozie w Kozielsku, w 1940 r. został zamordowany w Katyniu. Awansowany pośmiertnie w 2007 r. do stopnia majora.
(Biogram pochodzi z wydanej przez IPN historycznej gry edukacyjnej „Awans. Zostań marszałkiem Polski”).
Więcej informacji o programie „Katyń… ocalić od zapomnienia” można znaleźć na stronie organizatora – Stowarzyszenia Parafiada im. św. Józefa Kalasancjusza www.katyn-pamietam.pl . Ze strony Instytutu Pamięci Narodowej za program odpowiada naczelnik Wydziału Edukacji Historycznej BEP IPN dr Andrzej Zawistowski.