Instytut Pamięci Narodowej

– Panie są kolejnym ogniwem kobiet walczących – mówił zwracając się do kobiet internowanych po wprowadzeniu stanu wojennego prezes IPN dr Jarosław Szarek, odsłaniając na ścianie Aresztu Śledczego Warszawa-Grochów poświęconą im tablicę pamiątkową. 36 lat temu m.in. do tego miejsca – wówczas tzw. Ośrodka Odosobnienia Olszynka Grochowska – trafiły zatrzymane i wyprowadzane z domów przez komunistów działaczki opozycji demokratycznej w PRL.

– Gdy nadeszła noc 13 grudnia, komunizm podniósł rękę na polskie kobiety, „wyrywając” je z domów. (…) Internowano również ojców – były przypadki, że dzieci trafiały do domów dziecka. Nie ma większego dramatu dla kobiety, gdy odbiera się jej dziecko – mówił prezes Instytutu.

Zwrócił uwagę na ogromną rolę, jaką w polskich dziejach odegrały kobiety – wychowawczynie młodych pokoleń. – W naszej historii pełno jest przykładów, gdy to dzięki matce w polskich domach przechowywano pamięć, dzięki matce zostawało się Polakiem – przypomniał dr Szarek, wskazując na rolę matki w wychowaniu Józefa Piłsudskiego, którego 150. rocznica urodzin przypadła 5 grudnia 2017 r.

– Dziś naszą troską jest następne pokolenie. Dobrze, aby współczesne polskie kobiety pamiętały, że muszą wychować kolejne pokolenie Polaków. Bo Was tak wychowywano, że gdy trzeba było iść na służbę Ojczyźnie, nie zawahałyście się – podsumował prezes IPN.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk nazwał internowane w stanie wojennym kobiety „kontynuatorkami wielkich niewiast w polskich dziejach: Emilii Plater, Aleksandry Szczerbińskiej czy Danuty Siedzikówny »Inki«”. – Walczyłyście na równi z mężczyznami o to, aby Polska była niepodległa – powiedział szef UDSKiOR, zwracając się do kobiet osadzonych w stanie wojennym w warszawskim areszcie.

Także minister obrony narodowej Antoni Macierewicz podkreślił, że więzione w okresie PRL działaczki opozycji „weszły w krąg polskich kobiet, które zawsze towarzyszyły naszej walce o niepodległość”. – Stałyście się częścią tego łańcucha pokoleń, który jest dla Polaków niesłychanie ważnym świadectwem, że działanie na rzecz niepodległości jest naszym podstawowym, fundamentalnym obowiązkiem, który jest zrośnięty z wiarą katolicką i z miłością rodzinną – dodał minister, zwracając się do byłych opozycjonistek w PRL.

Szef MON podziękował też IPN, który jest fundatorem tablicy upamiętniającej internowane kobiety. – To instytucja prawdy o najnowszych dziejach Polski – podkreślił minister Macierewicz.

Uroczystość zorganizował Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wraz ze Stowarzyszeniem Kobiet Więzionych, Internowanych, Represjonowanych w Stanie Wojennym Regionu Mazowsze. Odsłonięcie tablicy poprzedziła Msza św. w kościele pw. Najczystszego Serca Maryi.

***

36 lat temu ZOMO, SB i wojsko zatrzymało nie tylko tysiące działaczy opozycji demokratycznej, ale i setki kobiet – związanych z „Solidarnością”, Niezależnym Zrzeszeniem Studentów, przedsierpniową opozycją czy też na inny sposób wspierających walkę z totalitarnym systemem. Były w różnym wieku, ale łączyła je antykomunistyczna działalność. Pozostawiając w domu przerażonych bliskich – maleńkie dzieci czy wymagających opieki rodziców, zostały zamknięte w tzw. ośrodkach odosobnienia, utworzonych na podstawie dekretu o stanie wojennym głównie w zakładach karnych oraz aresztach śledczych. Ośrodek odosobnienia w Olszynce Grochowskiej był jednym z kilkudziesięciu takich miejsc.

Do końca 1982 r. wydano łącznie 10 132 decyzje o internowaniu, dotyczące 9736 osób (niektórzy byli internowani dwu-, a nawet trzykrotnie). Wśród internowanych było 8728 mężczyzn i 1008 kobiet.