Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/430,Otwarcie-wystawy-Propaganda-komunistyczna-w-plakacie-Wroclaw-19-czerwca-2004-r.html
05.03.2026, 19:21

Otwarcie wystawy „Propaganda komunistyczna w plakacie” – Wrocław, 19 czerwca 2004 r.

19.06.2004
Dnia 19 czerwca 2004 r. odbyło się otwarcie wystawy „Propaganda komunistyczna w plakacie”. Uroczystość miała miejsce na wrocławskim Brochowie w zabytkowej wieży wodociągowej przy ul. Warszawskiej 2a. Ekspozycja została przygotowana we współpracy z Towarzystwem Przyjaciół Brochowa, będąc częścią obchodów „Dni Brochowa”. Wystawa w części jest przygotowana w oparciu o materiały z ekspozycji „Plakat i grafika w służbie propagandy komunistycznej 1944–1956”, zorganizowanej przez OBEP IPN w Rzeszowie. Materiały pochodzą ze zbiorów: Muzeum Podkarpackiego w Krośnie, Muzeum Plakatu w Wilanowie, Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu, IPN we Wrocławiu oraz archiwów prywatnych.

Wystawa będzie można oglądać do września 2004 r.

 

*
* *

Propaganda – od łac. propagandus, oznacza szerzenie poglądów, idei i haseł, mające na celu pozyskanie kogoś dla jakiejś idei lub akcji.
Indoktrynacja – systematyczne, natarczywe wpajanie jakiejś idei, doktryny, zwłaszcza politycznej, często za pomocą środków masowego przekazu.
Po II wojnie światowej Polska znalazła się w strefie wpływów Związku Radzieckiego. Zdobywanie władzy przez komunistów odbywało się jednak nie tylko poprzez fizyczną eliminację przeciwników narzuconego ustroju. Podejmowano także wysiłki mające na celu przekonanie jak największej liczby Polaków do nowej rzeczywistości.

7 września 1944 r. Dekretem PKWN powołano Resort Informacji i Propagandy, w kompetencji którego znalazły się sprawy „prasy codziennej i periodycznej, sprawy agencji prasowych, informacyjnych i telegraficznych, sprawy produkcji filmowej i kinematografii, sprawy wydawnictw informacyjnych i propagandowych oraz sprawy propagandy masowej w kraju i propagandy za granicą”. Od początku 1945 r. Ministerstwem Informacji i Propagandy, kierował Stefan Matuszewski, a od października 1946 r. – Feliks Widy-Wirski. W połowie kwietnia 1947 r. Ministerstwo zostało zlikwidowane, a większość prowadzonych przez niego spraw przejęło Ministerstwo Kultury i Sztuki.

Przez ponad 40 lat, na niespotykaną wcześniej skalę, korzystano z propagandy będącej jednym z głównych narzędzi totalitarnego systemu w Polsce.
Propaganda miała ułatwić walkę polityczną z przeciwnikami, wywierać przekonanie o nieuchronnym zwycięstwie komunizmu w Polsce i na świecie, ukrywać niepowodzenia, mobilizować społeczeństwo do akcji skierowanych przeciwko wrogom wewnętrznym i zewnętrznym, zwalczać nałogi społeczne, propagować współzawodnictwo socjalistyczne, czy też kształtować świadomość historyczną w kierunku pożądanym przez rządzących.

Władza stopniowo przejmowała środki masowego przekazu, kontrolując w ten sposób zakres informacji, jaki docierał do społeczeństwa. Powszechną indoktrynację realizowano poprzez wykorzystanie prasy, radia, telewizji, filmu oraz organizację masowych pochodów, wieców i akademii.
W komunistycznym systemie indoktrynacji społeczeństwa szczególna rola przypadła plakatowi, towarzyszącemu bodaj każdej dziedzinie życia, działaniom politycznym i społecznym w minionym systemie politycznym.