Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/36392,76-rocznica-zbrodni-w-Palmirach-14-wrzesnia-2016.html
01.04.2026, 22:19

76. rocznica zbrodni w Palmirach – 14 września 2016

14.09.2016

W uroczystościach na Cmentarzu–Mauzoleum w Palmirach, upamiętniających wybuch II wojny światowej oraz ofiary niemieckich egzekucji w Puszczy Kampinoskiej wzięła udział 14 września delegacja IPN z prezesem Instytutu Jarosławem Szarkiem.

W Palmirach spoczywa ok. dwóch tysięcy obywateli RP – Polaków i Żydów, głównie przedstawicieli inteligencji, zamordowanych przez Niemców w kilkudziesięciu masowych egzekucjach. Ginęli tu m.in. artyści, działacze społeczni i polityczni, urzędnicy, a potem również duchowni czy nauczyciele. Wielu z nich było mieszkańcami stolicy.

Mieszkańcy wsi Palmiry i Pociecha oraz pracownicy służby leśnej, narażając życie, zbierali informacje o ofiarach i starali się oznaczyć teren egzekucji. Dzięki temu prace ekshumacyjne rozpoczęto w tym miejscu zaraz po wojnie. Trzy betonowe krzyże, które tu postawiono to symbol Golgoty i cierpienia ofiar. Ich dłuższe boczne ramiona mają przedstawiać rozwarte ręce bezbronnego, rozstrzeliwanego człowieka.

Od 1973 r. w Palmirach istniało Muzeum Walk i Męczeństwa, które od stycznia 2010 r. nosi nazwę Muzeum – Miejsce Pamięci Pamiry. To oddział Muzeum Historycznego Miasta Warszawy. Placówka gromadzi fotografie, dokumenty i pamiątki związane z ofiarami egzekucji.

13 czerwca 1999 r. papież Jan Paweł II beatyfikował w Warszawie 108 polskich męczenników – ofiar II wojny światowej. W ich gronie był duchowny zamordowany w Palmirach – ksiądz Zygmunt Sajna. 17 września 2003 r. biskup pelpliński otworzył proces beatyfikacyjny   kolejnych 122 polskich ofiar zbrodni niemieckich, wśród których znalazł się zamordowany w Palmirach ksiądz Kazimierz Pieniążek.