Zapraszamy na seminarium
10 lutego 2009 r. odbyło się spotkanie na temat: Wizerunek przestępstw i zbrodni w kinie PRL-u
W kinie socrealistycznym wszystkie przestępstwa były popełniane na tle politycznym, bądź przez ludzi niepotrafiących żyć w nowej rzeczywistości. Zasada ta obowiązywała również w wielu filmach realizowanych później. W istniejącym w tekstach kultury idealnym świecie socjalizmu trzeba było znaleźć uzasadnienie dla pojawiających się zbrodni. Część prezentowanych wizerunków przestępstw i przestępców odzwierciedlała aktualny zestaw wrogów, choć oczywiście funkcjonowały także postaci znane doskonale z różnych tekstów kryminalnych. Pojawiali się więc mordercy i złodzieje, ale też osobnicy prowadzący działalność szpiegowską. Niezależnie od wszystkiego obraz świata przestępczego był w jakimś stopniu elementem filmu współczesnego.
Warto podjąć się również analizy genologicznej, tzn. wskazać, w jaki sposób w PRL-u funkcjonowało kino gatunków. W latach 60. ukształtowało się zjawisko zwane „powieścią milicyjną”. Miało ono swój odpowiednik w filmie. Oprócz wizerunków jednoznacznie propagandowych, kino polskie stworzyło też kilka przejmujących portretów zbrodni, koncentrując się na jej społecznych i egzystencjalnych aspektach. W pojawiających się w filmach dokumentalnych prawdziwych postaciach z jednej strony odzwierciedlały się mroczne strony PRL (z bardzo ciekawymi nieraz obserwacjami społecznymi), z drugiej – specyfika peerelowskich przestępstw. W filmie kryminalnym, jak na kino gatunków przystało, obok przestępców zawsze pojawiają się stróże prawa, reprezentowani przez funkcjonariuszy MO i pracowników kontrwywiadu. Ich wizerunki będą jednak przedmiotem odrębnego wykładu.
Pokazane zostały fragmenty następujących filmów: Pościg (1953), reż. Stanisław Urbanowicz; Ostatni kurs (1963), reż. Jan Batory; Psychodrama, czyli bajka o księciu i Kopciuszku wystawiona w zakładzie dla nieletnich dziewcząt w D. (1969), reż. Marek Piwowski; „Konsul” i inni (1970), reż. Krzysztof Gradowski; Przepraszam, czy tu biją (1970), reż. Marek Piwowski; Brylanty pani Zuzy (1971), reż. Paweł Komorowski; Zapis zbrodni (1974), reż. Andrzej Trzos-Rastawiecki; Wśród nocnej ciszy (1978), reż. Tadeusz Chmielewski; Zabij mnie glino (1987), reż. Jacek Bromski.