Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/2764,Seminarium-popularnonaukowe-Spacerkiem-po-Warszawie-Oblicza-Warszawy-i-zycie-cod.html
05.04.2026, 21:14

Seminarium popularnonaukowe „Spacerkiem po Warszawie”. „Oblicza Warszawy i życie codzienne miasta w powojennych dekadach PRL – na tle europejskim: Destrukcja i niezrealizowane szanse odbudowy (1939–1949)” – Warszawa, 17 grudnia 2008 r.

17.12.2008

Serdecznie zapraszamy na wykłady w ramach seminarium popularnonaukowego

„Spacerkiem po Warszawie”

17 grudnia 2008 odbyło się spotkanie na temat: Destrukcja i niezrealizowane szanse odbudowy (1939–1949)

  • zniszczenie polskiego zasobu kultury materialnej w czasie II wojny światowej – bilans strat/bilans otwarcia;
  • architektoniczne i konserwatorskie wizje odbudowy czasu okupacji (tabula rasa – zniszczenie jako szansa na przekształcenie rzeczywistości – w Polsce i innych krajach europejskich), przykłady okupacyjnych, niezależnych od Niemców, inicjatyw architektoniczno-konserwatorskich (katedra św. Jana w Warszawie, freski w klasztorze jasnogórskim);
  • redukcja potrzeb jako wymiar okupacyjnej codzienności, porównanie miast dotkniętych zniszczeniami wojennymi (Warszawa, Berlin, Coventry, Drezno, Kijów, Królewiec);
  • odbudowa w latach łagodnej rewolucji 1945–1949: proces odbudowy (także substancji zabytkowej) jako element legitymizacji systemu politycznego;
  • faktyczny stopień zniszczenia miast polskich (ze szczególnym uwzględnieniem Warszawy) na tle europejskim;
  • wizje modernizujących architektów (Biuro Odbudowy Stolicy) – alternatywa: odbudowa czy przebudowa (punkty odniesienia: Włochy, Francja, Niemcy);
  • konserwatorska wizja odbudowy (doktryna Jana Zachwatowicza);
  • spory konserwatorów z architektami (np. budowa Trasy W-Z w Warszawie), tzw. opinia publiczna a forma odbudowy;
  • ingerencje władz;
  • przykłady konkretnych realizacji: gmachy sejmowe, kościoły Warszawy;
  • odtwarzanie funkcji miejskich: mieszkanie, usługi, sport.

Wykład: dr Piotr Majewski, autor m.in. Jak zbudować „Zamek socjalistyczny”? Polityczne konteksty odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie w latach 1944–1956, Warszawa 2003; Wojna i kultura. Instytucje kultury polskiej w okupacyjnych realiach Generalnego Gubernatorstwa 1939–1945, Warszawa 2005; Ideologia i konserwacja. Architektura zabytkowa w Polsce w czasach socrealizmu, Warszawa 2008.