Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/2585,Seminarium-popularnonaukowe-Z-kamera-po-PRL-u-Warszawa-4-listopada-2008-r.html
24.03.2026, 22:37

Seminarium popularnonaukowe „Z kamerą po PRL-u” – Warszawa, 4 listopada 2008 r.

04.11.2008

Zapraszamy na seminarium

„Z kamerą po PRL-u”

4 listopada 2008 r. odbyło się spotkanie na temat:

Obraz II wojny światowej w polskim filmie fabularnym

II wojna światowa i okupacja, zarówno niemiecka, jak i sowiecka, stanowią jedne z najważniejszych, tragicznych przeżyć Polaków w ostatnim stuleciu. Na tyle silnie odcisnęły się na jednostkowych i zbiorowych doświadczeniach, że w naturalny sposób stały się przedmiotem opowieści filmowych: o kampanii wrześniowej, polskim ruchu oporu, partyzantce, Powstaniu Warszawskim, martyrologii narodu polskiego, Holokauście, życiu codziennym w czasie okupacji, społecznych i psychologicznych konsekwencjach wojny, a po 1989 r. można jeszcze dodać filmy poświęcone Polakom pozostającym pod okupacją sowiecką (w tym aspekt „łagrowy”).

Filmy o II wojnie światowej miały wymiar historyczny, ale służyły często do odpowiedniego naświetlania aktualnych wątków propagandowych. Inne z kolei, unikając czujnego oka cenzury, pod pozorem ukazania historii opowiadały o realiach współczesnych. Do 1989 r. filmy były elementem walki o utrwalanie, kreowanie i rekonstruowanie pamięci, odgrywającej fundamentalną rolę w procesie kształtowania się tożsamości narodowej. Oprócz filmów dotykających przede wszystkim kwestii historycznych i politycznych istniały przecież dzieła, które przyjmując perspektywę egzystencjalną, psychologiczną czy moralną, pokazywały człowieka postawionego w sytuacji wojny, spowodowanych przez nią trudnych i często nierozstrzygalnych wyborów.

Pokazane zostały fragmenty następujących filmów:

Zakazane piosenki (1946), reż. Leonard Buczkowski; Kanał (1956), reż. Andrzej Wajda; Eroica (1957), reż. Andrzej Munk; Krzyż Walecznych (1959), reż. Kazimierz Kutz; Naganiacz (1963), reż. Ewa i Czesław Petelscy; Giuseppe w Warszawie (1964), reż. Stanisław Lenartowicz; Barwy walki (1965), reż. Jerzy Passendorfer; Westerplatte (1967), reż. Stanisław Różewicz; Jarzębina czerwona (1970), reż. Ewa i Czesław Petelscy; Trzecia część nocy (1971), reż. Andrzej Żuławski.

Wykład wygłosił prof. dr hab. Piotr Zwierzchowski.