Obchody rozpoczęła Msza św. w bazylice św. Franciszka z Asyżu. Następnie uczestnicy zgromadzili się przy ul. Brackiej 1, gdzie odsłonięto i poświęcono tablicę upamiętniającą Wandę Półtawską – lekarkę, byłą więźniarkę niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oraz jej męża Andrzeja Półtawskiego – żołnierza Armii Krajowej, uczestnika Powstania Warszawskiego i wybitnego filozofa.
List do uczestników uroczystości skierował Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki.
Podczas wydarzenia głos zabrał zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma.
– Wanda i Andrzej Półtawscy jako młodzi ludzie czynnie sprzeciwili się niemieckiemu okupantowi. Ona jako harcerka, związana także ze Związkiem Walki Zbrojnej. On – żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego. Po wojnie, w nowej rzeczywistości, wzięli na siebie ciężar wychowania nowego pokolenia. Wychowania młodych ludzi i uwrażliwienia ich nie tylko na piękno, ale i na wartość ludzkiego życia od poczęcia aż do naturalnej śmierci
– zaznaczył.
Inicjatorem upamiętnienia Wandy i Andrzeja Półtawskich było Stowarzyszenie „Rodzina Więźniarek Niemieckiego Obozu Koncentracyjnego Ravensbrück”. IPN sfinansował wykonanie tablicy, która została umieszczona na budynku przy ulicy Brackiej 1 w Krakowie, w którym małżeństwo Półtawskich mieszkało przez kilkadziesiąt lat.
W wydarzeniu uczestniczyła rodzina i współpracownicy Wandy i Andrzeja Półtawskich, a także dyrektor krakowskiego oddziału IPN dr hab. Filip Musiał.
Dalsza część wydarzenia odbyła się w Sali Włoskiej klasztoru Ojców Franciszkanów, gdzie zorganizowano sesję popularnonaukową poświęconą życiu i działalności Wandy i Andrzeja Półtawskich.
***
Wanda Półtawska (1921–2023)
Urodziła się w Lublinie 2 listopada 1921 r. jako córka Adama Wojtasika i Anny z d. Chaber. Odebrała wykształcenie w szkole Sióstr Urszulanek, działała także w harcerstwie. Po wybuchu II wojny światowej kontynuowała naukę w ramach tajnych kompletów. Równocześnie zaangażowała się w działalność konspiracyjną jako harcerka i łączniczka Związku Walki Zbrojnej.
W 1941 r. została zatrzymana przez Niemców. Po aresztowaniu poddano ją trwającemu wiele miesięcy brutalnemu śledztwu i wielokrotnie torturowano. Z więzienia na Zamku Lubelskim, we wrześniu 1941 r., trafiła do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, gdzie stała się ofiarą okrutnych eksperymentów pseudomedycznych.
Po zakończeniu wojny starała się dawać świadectwo o przeżyciach obozowych. Relacje z pobytu w Ravensbrück zawarła w książce wspomnieniowej I boję się snów. Działała na rzecz upamiętnienia na terenie byłego niemieckiego obozu w Ravensbrück więzionych tam Polek. Równolegle prowadziła badania tzw. dzieci oświęcimskich (osób, które w bardzo młodym wieku znalazły się w obozach koncentracyjnych). Uczestniczyła także w pracach Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce.
W 1947 r. poślubiła Andrzeja Półtawskiego.
Pod wpływem doświadczeń obozowych postanowiła zostać lekarzem, ukończyła studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Opracowała metodę „psychoterapii obiektywizującej”, opartą na uświadamianiu nieprzystosowanej młodzieży jej ról w społeczeństwie i w rodzinie. Zajmowała się też wpływem aborcji na psychikę kobiety. Praca naukowo-badawcza wpłynęła na jej zaangażowanie w działalność na rzecz obrony życia. Między innymi w tym zakresie nawiązała współpracę z metropolitą krakowskim abp. Karolem Wojtyłą, kontynuując ją także po jego wyborze na papieża. Jej przyjacielskie relacje z Janem Pawłem II stały się tematem licznych wspomnień, które stanowią ważny element upamiętniania postaci papieża Polaka.
Dama Orderu Orła Białego, uhonorowana Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski oraz wieloma innymi odznaczeniami państwowymi i kościelnymi.
Zmarła 24 października 2023 r. Spoczęła na cmentarzu Parafii Najświętszego Salwatora w Krakowie.
Andrzej Półtawski (1923-2020)
Urodził się 22 lutego 1923 r. w Warszawie, w rodzinie Adama i Stefanii z domu Cichockiej. W 1938 r. ukończył III Miejskie Gimnazjum Męskie, a dwa lata później zdał maturę w ramach tajnego nauczania. Następnie rozpoczął studia techniczne.
W 1942 r. wstąpił w szeregi Narodowych Sił Zbrojnych, a następnie – Armii Krajowej. W stopniu podchorążego (pseudonim „Majski”) walczył w Powstaniu Warszawskim. Należał do zgrupowania „Żaglowiec” II Obwodu „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej. Po upadku powstania trafił do niemieckiej niewoli. Jako jeniec przebywał w stalagu XI A Altengrabow i Gross Lübars koło Magdeburga.
Po odzyskaniu wolności wrócił do kraju. Ukończył jeszcze jeden rok na Politechnice Warszawskiej z siedzibą tymczasową w Lublinie, po czym zmienił kierunek studiów. Postanowił poświecić się filozofii. „Zawsze miałem przede wszystkim teoretyczne zainteresowania” – mawiał.
Osiadł w Krakowie, gdzie podjął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, uwieńczone w 1950 r. magisterium, napisanym pod kierunkiem prof. Romana Ingardena.
W 1947 r. poślubił Wandę Wojtasik.
W latach 1950-1956 pracował w budownictwie i przemyśle. W latach 1956-1957, na zlecenie Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, badał łacińskie rękopisy filozoficzne w Bibliotece Jagiellońskiej. To wtedy poznał Karola Wojtyłę.
Pracę naukowo-dydaktyczną na UJ prowadził w latach 1957-1970 jako starszy asystent, a potem adiunkt w Katedrze Filozofii, kierowanej przez prof. Ingardena. Tytuł doktora uzyskał w 1964 r. Habilitował się w 1972 r..
W latach 1973-1993 pracował na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie jako adiunkt i docent (od 1980 r.). Kierował Studium Teorii Poznania ATK (od 1974 r.), a później – Katedrą Teorii Poznania (od 1982 r.). W 1985 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1993 r. – zwyczajnego.
Pracował też jako wykładowca teorii poznania na Studium Polskiej Prowincji Zakonu Dominikanów w Krakowie (1983-1993) i gościnny profesor zagranicznych ośrodków akademickich, m.in. w Stanach Zjednoczonych i Holandii.
Przez wiele lat współpracował z metropolitą krakowskim abp./kard. Karolem Wojtyłą, a potem papieżem Janem Pawłem II. Redagował m.in. jego studium „Osoba i czyn”, wydanego w 1969 r. Wraz z małżonką współorganizował akademicki ruch katolicki, był członkiem Papieskiej Rady ds. Rodziny. Poprzez podobne postrzeganie wartości i osoby – obaj jako zwolennicy antropologii filozoficznej i fenomenologii – wzajemnie wpływali na rozwój swojej myśl filozoficznej.
Zmarł 29 października 2020 r. Został pochowany na cmentarzu Parafii Najświętszego Salwatora w Krakowie.