Jak funkcjonował aparat bezpieczeństwa w Krakowie i Małopolsce po 1945 roku? Kto tworzył jego struktury, jakie zadania realizował i jaką rolę odgrywali w nim sowieccy doradcy?
W 285. odcinku cyklu „Kulisy historii” przyglądamy się działalności Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krakowie – jednej z kluczowych instytucji służących umacnianiu władzy komunistycznej w powojennej Polsce. Analizujemy mechanizmy funkcjonowania aparatu represji, jego strukturę oraz wpływ sowieckich doradców na działalność krakowskiego UB.
Ważnym tematem rozmowy są również zachowane dokumenty Urzędu, skala ich braków i zniszczeń, a także możliwości i ograniczenia, jakie materiały archiwalne stwarzają dziś w badaniu komunistycznego aparatu bezpieczeństwa. Powracamy także do wydarzeń 1956 roku, zastanawiając się, czy październikowa odwilż przyniosła rzeczywistą czystkę w krakowskim UB.
Na pytania red. Rafała Dudkiewicza odpowiada dr hab. Filip Musiał, dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie.
Emisja 10 października 2026 r., godz. 15.00 na kanale IPNtv.
* * *
Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak bardzo jesteśmy zakorzenieni w historii; nie dostrzegamy, że to, co wydarzyło się w niedawnej przeszłości, wciąż ma wpływ na nas i nasze otoczenie. Dla zrozumienia własnej tożsamości musimy wiedzieć – jako jednostki i wspólnota – skąd przychodzimy i jak jest nasza historia.
W ramach cyklu „Kulisy historii” szukamy odpowiedzi na pytanie, jak dzisiaj rzutuje na nas to, co stało się już przeszłością. Zajrzymy za kulisy wydarzeń, spróbujemy zrozumieć, jak działa machina historii i na ile decyzje jednostek zaważyły nad naszymi losami – pojedynczymi i zbiorowymi.