Warszawski oddział IPN w 2026 r. zyskał nową siedzibę przy ul. Szwedzkiej 22 na Pradze Północ, a wybór tej przestrzeni nie jest przypadkowy. Praga to dzielnica o bogatej historii związanej z walką o niepodległość Polski, zarówno w okresie okupacji niemieckiej, jak i w latach powojennych represji komunistycznych. Wzmacnia to potencjał warszawskiego oddziału zakresie działalności edukacyjnej, badawczej oraz upamiętniania historii najnowszej.
Podczas uroczystego otwarcia zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski podkreślił:
– Otwieramy nowy etap w działalności warszawskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej. Oddziału, który jest niezwykle zasłużony, jeśli chodzi o badanie i dokumentowanie najnowszej historii Warszawy i okolic. Niedaleko stąd mamy też Izbę Pamięci Strzelecka 8 – znakomitą placówkę, z jednej strony o charakterze muzealnym, z drugiej strony edukacyjnym, która pozwala przybliżyć koszmar rządów komunistycznych i tego, co działo się na warszawskiej Pradze po roku 1944.
Warszawski oddział IPN jest jednym z największych ośrodków varsavianistycznych w kraju. Prowadzi szeroką działalność badawczą i popularyzatorską, realizując projekty takie jak: „Warszawa nie?pokonana”, „Mazowsze i Podlasie w ogniu” czy „Dopalanie Kresów”. Efektem tych działań są publikacje naukowe, albumy, broszury, konferencje i wystawy. Aktywnie działa w przestrzeni publicznej – prowadząc m.in. spacery historyczne, warsztaty, rekonstrukcje, uroczystości rocznicowe, koncerty patriotyczne i działania edukacyjne skierowane do uczniów, nauczycieli, studentów i seniorów.
W wydarzeniu wzięli udział m.in. dyrektor generalny IPN Wiesława Misior, dyrektor Biura Prezesa IPN dr Marek Jedynak, dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu prok. Andrzej Pozorski, dyrektor Biura Badań Historycznych dr Sebastian Pilarski, dyrektor Biura Edukacji Narodowej dr Adam Pleskaczyński, dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk, dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Adam Siwek, poprzedni dyrektor warszawskiego oddziału IPN prof. Jerzy Eisler, uczniowie jednej z praskich szkół, zaangażowanej w projekty Instytutu, samorządowcy, społecznicy, przedstawiciele urzędów, duchowieństwa i mediów, a także burmistrzowie Pragi Północ, Południe oraz okolicznych gmin.
Podczas uroczystości zaprezentowaliśmy materiały poświęcone historii warszawskiej Pragi, w tym multimedialną mapę miejsc związanych z konspiracją niepodległościową i represjami komunistycznymi, wideo-opowieść narracyjną „Praskie ślady”, która przedstawia wybrane wątki z dziejów Pragi w XX wieku, a także stronę internetową Izby Pamięci Strzelecka 8, stanowiącą cyfrowe kompendium wiedzy o tym miejscu oraz innych mu podobnych – zarówno w Warszawie, jak i w całej Polsce.
Szczególne miejsce w strukturze oddziału zajmuje Izba Pamięci Strzelecka 8 – zlokalizowana w dawnym areszcie NKWD i UB na warszawskiej Pradze. To unikatowa przestrzeń, w której prowadzone są zajęcia edukacyjne i wydarzenia upamiętniające ofiary systemu komunistycznego.