Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/234929,Wystawa-Bunt-robotnikow-Grudzien-70-luty-71-w-Centralnym-Przystanku-Historia.html
26.02.2026, 19:03
Wystawa „Bunt robotników. Grudzień ’70 – luty ’71” w Centralnym Przystanku Historia. Fot. Piotr Życieński (IPN)
Wystawa „Bunt robotników. Grudzień ’70 – luty ’71” w Centralnym Przystanku Historia. Fot. Piotr Życieński (IPN)
Wystawa „Bunt robotników. Grudzień ’70 – luty ’71” w Centralnym Przystanku Historia. Fot. Piotr Życieński (IPN)
Wystawa „Bunt robotników. Grudzień ’70 – luty ’71” w Centralnym Przystanku Historia. Fot. Piotr Życieński (IPN)

Wystawa „Bunt robotników. Grudzień ’70 – luty ’71” w Centralnym Przystanku Historia

W dniach 11 grudnia 2025 r. – 14 stycznia 2026 r. w siedzibie Centralnego Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie prezentowana będzie wystawa pt. „Bunt robotników. Grudzień ’70 – luty ’71”. Ekspozycja ma charakter elementarny i została przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Szczecinie.

Celem wystawy jest przedstawienie podstawowych informacji dotyczących genezy, przebiegu oraz konsekwencji masowych wystąpień robotniczych, które miały miejsce w grudniu 1970 r., a których echo wybrzmiewało jeszcze na początku 1971 r. Ekspozycja przybliża dramatyczne wydarzenia rozgrywające się w kluczowych ośrodkach przemysłowych Polski północnej, na Wybrzeżu, a także ich reperkusje w innych regionach kraju.

Prezentowane materiały ikonograficzne pochodzą ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej. Fotografie dokumentują zarówno miejsca kluczowe dla rozwoju protestów, jak i szerszy kontekst polityczny oraz społeczny. Ukazują codzienność robotników w poszczególnych zakładach pracy, sytuację na ulicach miast, przebieg pokojowych demonstracji oraz nastroje społeczne panujące w trudnych, zimowych dniach przełomu lat 1970–1971. Szczególne miejsce zajmuje również problematyka skali przemocy zastosowanej przez aparat państwowy oraz rozbieżności pomiędzy oficjalną narracją władz a rzeczywistym przebiegiem wydarzeń.

Ekspozycja wykracza poza ramy wydarzeń grudniowych, ukazując także szeroki kontekst ich następstw, w tym m.in. protest łódzkich włókniarek oraz strajki w Szczecinie związane z postaciami Stanisława Bałuki i Edmunda Toczka.

W grudniu 1970 r. władze komunistyczne skierowały przeciw protestującym bezprecedensowe na tamten moment siły: 27 000 żołnierzy, 9 000 funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, 550 czołgów, 750 transporterów opancerzonych, zużywając przy tym ponad 46 000 sztuk amunicji. Skala represji skierowanych przeciw nieuzbrojonym obywatelom znalazła później symboliczne odzwierciedlenie w słowach „Grudniowej Ballady”:

„[…] gdy zawołali: chleba daj nam, Polsko! — przesłała im władza Milicję i Wojsko.”

Autorem koncepcji merytorycznej wystawy jest dr Sebastian Kaniewski. Koncepcję graficzną serii opracowała Aleksandra Kaiper-Miszułowicz, zaś opracowanie graficzne przygotował Marcin Ozga. Ekspozycja została poddana recenzji naukowej przez dr. hab. Filipa Musiała oraz dr. Piotra Brzezińskiego.

Wystawa stanowi ważny element oferty edukacyjnej IPN, wpisując się w działania na rzecz popularyzowania wiedzy o najnowszej historii Polski oraz upowszechniania refleksji nad społecznymi i politycznymi skutkami dramatycznych wydarzeń przełomu lat 1970–1971.