Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/234263,Azalia-koncert-upamietniajacy-ofiary-systemu-komunistycznego-w-44-rocznice-wprow.html
27.02.2026, 16:53
„Azalia” – koncert upamiętniający ofiary systemu komunistycznego w 44. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego – Warszawa, 13 grudnia 2025. Fot. Michalina Żelazny (MŻWiWP PRL)
„Azalia” – koncert upamiętniający ofiary systemu komunistycznego w 44. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego – Warszawa, 13 grudnia 2025. Fot. Michalina Żelazny (MŻWiWP PRL)
„Azalia” – koncert upamiętniający ofiary systemu komunistycznego w 44. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego – Warszawa, 13 grudnia 2025. Fot. Michalina Żelazny (MŻWiWP PRL)
„Azalia” – koncert upamiętniający ofiary systemu komunistycznego w 44. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego – Warszawa, 13 grudnia 2025. Fot. Michalina Żelazny (MŻWiWP PRL)
„Azalia” – koncert upamiętniający ofiary systemu komunistycznego w 44. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego – Warszawa, 13 grudnia 2025. Fot. Michalina Żelazny (MŻWiWP PRL)

„Azalia” – koncert upamiętniający ofiary systemu komunistycznego w 44. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego

13 grudnia 2025 r. w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie odbył się koncert zorganizowany przez Instytut Pamięci Narodowej i muzeum. W wydarzeniu wzięli udział zastępcy prezesa IPN: dr hab. Karol Polejowski i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.

Stan wojenny w PRL pełen jest kryptonimów, pod którymi kryją się operacje przeprowadzane przez funkcjonariuszy komunistycznych służb bezpieczeństwa przeciwko opozycji. „Jodła”, „Klon”, „Azalia” to tylko niektóre z nich. Koncert „Azalia” stanowi kontynuację dotychczasowych wydarzeń artystycznych upamiętniających ofiary stanu wojennego w Polsce, organizowanych na przestrzeni ostatnich lat, m.in. „Kryptonim Jodła” (2022), „Cena za prawdę” (2023), „Egzamin dojrzałości” (2024).

Oś narracyjna koncertu „Azalia” oparta jest na wydarzeniach, które miały miejsce w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. Podczas operacji o tym samym kryptonimie, wojsko oraz jednostki MSW opanowały budynki radia, telewizji i telekomunikacji, dokonując blokady łączności telefonicznej i teleksowej. Wyłączono łączność telekomunikacyjną w 330 obiektach na terenie całego kraju. W akcji blokady łączności uczestniczyło około 5 tysięcy funkcjonariuszy, w tym: funkcjonariusze MSW i ZOMO, żołnierze MON, Wojsk Ochrony Pogranicza i Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSW.

Grupy operacyjne Departamentu II MSW i siły wojskowe przebywały w obiektach telekomunikacyjnych do pierwszej dekady stycznia 1982 r. Potem nastąpiło wycofanie wojska i odblokowywanie łączności. Utrzymano jednak kontrolę rozmów telefonicznych, cenzurę pocztową i telekomunikacyjną oraz blokadę łączności międzymiastowej.

Podczas koncertu wystąpił kwartet instrumentalny w składzie: trąbka, perkusja, kontrabas, fortepian pod batutą Pawła Lipskiego oraz wokaliści – Natalia Bajak, Adam Krylik oraz szesnastoletnia Antonina Krylik, która wykonaniem utworu „Nim wstanie dzień” rozczuliła zgromadzoną publiczność. Usłyszeliśmy także oryginalne nagrania ze wspomnieniami pracowników, którzy w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. przebywali w budynku Polskiego Radia, w tym Ksawerego Jasieńskiego, Andrzeja Krusiewicza oraz Janusza Szydłowskiego z charakterystycznym rozpoczęciem i zakończeniem „Zawsze mi się wydawało, że jak dojdzie do przewrotu, to stanie za mną żołnierz z kałasznikowem i każe mi coś czytać. I co ja wtedy zrobię? Okazuje się, że przewroty robi się zupełnie inaczej – wyciąga się wtyczkę”.

Koncertu wysłuchali m.in. dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL Adrianna Garnik, dyrektor Biura Prezesa IPN dr Marek Jedynak i dyrektor Biura Edukacji Narodowej IPN dr Adam Pleskaczyński.

Scenariusz i reżyseria: Krystian Iwanow i Agnieszka Praga.

Koncert objęty patronatem honorowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego.