Uroczystość stanowiła wyraz hołdu dla uczestników opozycji antykomunistycznej, którzy poprzez swoją działalność przyczynili się do powstania i rozwoju ruchu „Solidarność” oraz do przemian demokratycznych w Polsce. Podkreślono znaczenie środowisk opozycyjnych, które – mimo represji aparatu komunistycznego – podejmowały działania na rzecz obrony praw człowieka, wolności słowa i niepodległości państwa polskiego.
W trakcie spotkania minister Jarosław Bujak odczytał list Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej skierowany do uczestników uroczystości.
– Odznaczenie to jest wyrazem wdzięczności Rzeczypospolitej za zasługi i ofiary poniesione przez bohaterów dzisiejszego spotkania i wszystkich uczestników zmagań z reżimem komunistycznym.
– zaznaczył prezydent Karol Nawrocki, mówiąc o Krzyżu Wolności i Solidarności oraz historii ustanowienia odznaczenia.
Następnie głos zabrał zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski, który w swoim wystąpieniu odniósł się do historycznego znaczenia „Solidarności” jako ruchu społecznego o wyjątkowym wymiarze narodowym i międzynarodowym:
– Polacy w systemie komunistycznym narzuconym z Moskwy, a wspieranym przez rodzimych renegatów i zdrajców, żyli już ponad trzydzieści lat. To nie oznacza, że zapomnieli o wolności. A ci, którzy latem roku 1980 podjęli walkę z nieludzkim systemem komunistycznym, kontynuowali po prostu dzieło swoich poprzedników. Jeżeli spojrzymy z perspektywy historii Polski, to przecież od końca wieku XVIII każde pokolenie Polaków stawało do walki o wolną i niepodległą Rzeczpospolitą. Każde pokolenie płaciło za to daninę krwi i cierpienia. Bohaterowie, którzy są dzisiaj z nami, w tym ciągu pokoleń są pokoleniem ostatnim, które do takiej walki musiało stanąć.
W dalszej części uroczystości swoje wystąpienia wygłosili przedstawiciele środowisk związanych z ruchem „Solidarność” oraz Klubem Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności. Akcentowano potrzebę pielęgnowania pamięci o bohaterach opozycji antykomunistycznej oraz przekazywania ich doświadczeń kolejnym pokoleniom jako fundamentu współczesnej tożsamości narodowej.
Uroczystość podsumował dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku, dr Marek Szymaniak, podkreślając wyjątkowe znaczenie Gdańska jako miejsca narodzin „Solidarności” oraz rolę Instytutu Pamięci Narodowej w dokumentowaniu i upowszechnianiu wiedzy o najnowszej historii Polski.
Istotnym elementem wydarzenia była prezentacja okolicznościowego materiału multimedialnego przygotowanego przez gdański Oddział Instytutu Pamięci Narodowej poświęconego 45. rocznicy powstania NSZZ „Solidarność”. Materiał ten ukazywał znaczenie ruchu „Solidarność” w kontekście walki o wolność i suwerenność oraz jego trwałe miejsce w najnowszej historii Polski.
Centralnym punktem uroczystości był muzyczny spektakl multimedialny „Viri Semper Fidelis”, stanowiący artystyczną refleksję nad dziedzictwem „Solidarności” i losami jej bohaterów.
Spotkanie Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności było nie tylko okazją do upamiętnienia jubileuszu powstania NSZZ „Solidarność”, lecz także wyrazem wdzięczności wobec tych, którzy w czasach zniewolenia zachowali wierność ideałom wolności, solidarności i odpowiedzialności za Ojczyznę.
***
Odbywający się w całym kraju cykl wydarzeń z okazji 45. rocznicy rejestracji NSZZ „Solidarność” został objęty patronatem honorowym prezydenta Karola Nawrockiego.
