Instytut Pamięci Narodowej

Następny

Powrót

pauza

Uroczystość otworzył dowódca Garnizonu Katowice, płk Paweł Piątkowski, który odebrał meldunek o rozpoczęciu uroczystości. Po odśpiewaniu hymnu narodowego i wciągnięciu flagi państwowej na maszt, głos zabrał II wicewojewoda śląski Michał Kopański. Podkreślił on symbolikę wydarzenia, przypominając odwagę powstańców oraz znaczenie przyłączenia Śląska do Polski w 1922 r. Wicewojewoda zwrócił także uwagę na obecność młodzieży, dziękując za jej zaangażowanie w pielęgnowanie pamięci o lokalnej historii.

Przemówienie dra Andrzeja Sznajdera, dyrektora Oddziału IPN w Katowicach było przejmującym hołdem dla niezłomnej walki Górnoślązaków o powrót do Polski po blisko 600 latach oddzielenia. Mówca przypomniał historyczne wydarzenia sprzed 103 lat, gdy wojsko polskie pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego wkroczyło na Górny Śląsk, symbolicznie zrywając łańcuchy niewoli.

„Jesteśmy wolni! Oto kajdany, które nas krępowały, już opadły. Za to niech będzie Bogu cześć i chwała” – przytoczył słowa ks. Jana Kapicy, wypowiedziane podczas symbolicznego zerwania łańcucha na szopienickim moście w 1922 r.

Było to zwieńczenie trudnych zmagań, które, mimo przeciwności, doprowadziły do włączenia części Śląska do odrodzonej Polski.

„Nie byłoby tego szczęśliwego finału, gdyby nie było wcześniej powstań śląskich – w sierpniu 1919 r. i rok później – w sierpniu 1920 r. Nie byłoby tym bardziej, gdyby Ślązacy zrezygnowali ze swoich marzeń po niekorzystnym dla Polski wyniku plebiscytu w marcu 1921 r.” – powiedział dyrektor Sznajder.

Dyrektor podkreślił niezwykłą determinację Ślązaków, którzy, mimo wieków germanizacji, zachowali polską tożsamość dzięki językowi, wierze i niezłomnym duchowym przywódcom, między innymi takim jak Wawrzyniec Hajda. Postać Hajdy, niewidomego patrioty, który mimo osobistych tragedii tworzył polską kulturę i witał polskie wojsko ze łzami wzruszenia, stała się symbolem tęsknoty za wolną Polską. Przemówienie wybrzmiało jako wezwanie do pielęgnowania tej tęsknoty i pamięci o bohaterach, którzy wymarzyli polski Śląsk.

„Przebudzenie narodowe z połowy XIX wieku – charakterystyczne dla całej Europy – na Górnym Śląsku było budzeniem się polskiej świadomości narodowej. [...] Gdy w czerwcu 1922 r. wojsko polskie pod dowództwem gen. Szeptyckiego wkraczało na Śląsk, w Piekarach witał go sędziwy, 78- letni Wawrzyniec Hajda. Świadkowie tego wydarzenia opowiadali, kiedy dotykał palcami generalskich pagonów Szeptyckiego, płynęły mu łzy z radości. Hajda zmarł kilka miesięcy później. Badaczka Śląska - Jadwiga Kucianka napisała o nim: wycieńczony organizm żył tak długo, jak długo ożywiała go tęsknota za polskim Śląskiem. Gdy tęsknota została spełniona - serce przestało bić". Niech zatem nie opuszcza nas tęsknota za Polską. Niech żyje Polska – Niech żyje Górny Śląsk!” – mówił dr Sznajder.

Uroczystość uświetniła asysta honorowa 131 Batalionu 13 Śląskiej Brygady Obrony Terytorialnej oraz orkiestra wojskowa z Bytomia. Obecne były także pododdziały Komendy Wojewódzkiej Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Śląskiego Oddziału Straży Granicznej, Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej oraz Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Po odczytaniu Apelu Poległych odbyła się salwa honorowa a przedstawiciele władz, instytucji i służb mundurowych złożyli wieńce pod pomnikiem.

Narodowy Dzień Powstań Śląskich, ustanowiony w 2022 r. z inicjatywy Prezydenta RP Andrzeja Dudy, przypomina o heroicznej walce Ślązaków o polskość regionu a jego obchody są wyrazem szacunku dla ich poświęcenia i niezłomności.

Następny

Powrót

pauza