Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/210726,Wydawnictwo-IPN-poleca-na-prezent.html
26.02.2026, 22:44

Wydawnictwo IPN poleca na prezent

Janusz Wróbel, Polacy na uchodźczych szlakach (1939-1945)

Autor książki, którą oddajemy do rąk Czytelników, postawił sobie za cel ukazanie polskiego uchodźstwa cywilnego w latach II wojny światowej. Jego dzieje nie doczekały się dotąd odrębnego opracowania. Książka niniejsza jest pracą popularnonaukową ukazującą w ogólnym zarysie chronologię, zasięg geograficzny i organizację życia wychodźców z Polski w krajach europejskich i na innych kontynentach. Wszystko zostało opisane na tle dramatycznych wydarzeń II wojny światowej.

Iwona E. Rusek, Stanisław Wyspiański. Mit – tradycja – historia

Książka Stanisław Wyspiański. Mit – tradycja – historia, jest oryginalną propozycją, w której dramaty takie jak Wesele, Warszawianka i Noc listopadowa, przebadane z mityczno-obrzędowej i symbolicznej perspektywy, ukazują istotę pisarstwa Wyspiańskiego. Wyznacza ją duchowa perspektywa, która umożliwia prawdziwe życie i prawdziwą twórczość, ale też stawia najważniejsze dla każdego człowieka pytanie, które brzmi: czy jesteś wolny

Krystyna Heska-Kwaśniewicz, Zdzisława Mokranowska, Ja i moje książki - to jedno. Rozważania o pisarstwie Zofii Kossak

Ja i moje książki to jedno. Rozważania o pisarstwie Zofii Kossak to publikacja niezwykle potrzebna zarówno ze względu na pamięć o pisarce, jak i z powodu oczekiwań czytelników, którzy nierzadko mogą ulegać opiniom fałszującym znaczenie twórczości, a także często poszukują busoli wskazującej punkty orientacyjne dla interpretacji dzieł literackich, oczekują podpowiedzi na temat przydatnych w lekturze kontekstów czy wreszcie liczą na unaocznienie istotnych aspektów i wymiarów czytanych książek. Autorki skupiły się na oświetleniu tych zdarzeń z życia pisarki, które stanowiły węzłowe punkty jej życiorysu. Podobnie postąpiono z przywoływanymi tu utworami. Ich dobór nie jest dziełem przypadku. Ilustrują one wypowiedzi autorek, dotykających najważniejszych dla pisarki zagadnień, zdarzeń, miejsc i ludzi.

Jakub Gołębiewski, Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Historia życia

Album ukazuje się w 40. rocznicę męczeńskiej śmierci ks. Jerzego Popiełuszki. Przedstawia wszystkie etapy życia niezłomnego księdza i jego działalność, szczególnie podczas najważniejszych wydarzeń w Polsce lat 80. Publikacja zawiera ponad 340 fotografii i dokumentów. Zamieszczono zdjęcia amatorskie, z domowych archiwów oraz wykonane przez profesjonalistów. Ponadto album zawiera nieznane zdjęcia ks. Popiełuszki z okresu jego pracy duszpasterskiej w parafiach, a także niepublikowane dotąd fotografie dokumentujące jego działalność wśród tworzącego się NSZZ „Solidarność”. Czytelnik pozna świadectwa prześladowania ks. Popiełuszki przez władze komunistyczne – m.in. poprzez zachowane dokumenty Służby Bezpieczeństwa, a także fotografie wykonane w czasie śledztwa w sprawie jego porwania i zabójstwa.

Krzysztof Busse, U zarania radomskich skrzydeł

Publikacja prezentuje działalność Szkoły Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Sadkowie koło Radomia, osadzoną w liczących ponad sto lat lotniczych dziejach ziemi radomskiej. Dynamiczny rozwój szkoły został brutalnie przerwany 1 września 1939 r., a ponad połowę kadry oficerskiej Sowieci zamordowali wiosną 1940 r. Tradycje szkolnictwa wojskowego kontynuowane są w Radomiu do czasów współczesnych.

Joanna Dardzińska, Warszawa nie umiera nigdy Henryk Śmigacz – fotograf walczącej stolicy (1939, 1944)

W okrągłą rocznicę wybuchu II wojny światowej i powstania warszawskiego prezentujemy album upamiętniający życie, twórczość oraz spuściznę Henryka Śmigacza (1911–1972), zapomnianego warszawskiego fotografa i fotoreportera. Jego zdjęcia, włączone do zasobu IPN w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci, to niezwykle cenny zbiór dokumentujący wydarzenia II wojny światowej – przebieg walk, uzbrojenie, umundurowanie, obraz zniszczeń życie codzienne mieszkańców stolicy. Zachowana dokumentacja to m.in. ważny materiał do badań dotyczących historii fotografii wojennej.

Johannes Vande Voorde, Dirk Verbeke, Zapomniani bohaterowie. Śladami polskich wyzwolicieli: z Arromanches do Wilhelmshaven

Na cokole słynnego Krzyża Lotaryńskiego przy plaży „Juno” w północnej Francji widnieje napis „ZA WASZĄ I NASZĄ WOLNOŚĆ”. W latach 1944–1945 pod dowództwem generała Stanisława Maczka żołnierze polskiej 1 Dywizji Pancernej przeszli szlak bojowy przez Francję, Belgię, Holandię i Niemcy. Historia polskich wyzwolicieli, którzy podczas drugiej wojny światowej walczyli po stronie aliantów z niemieckim okupantem, wzrusza nieustannie. Owa odzyskana wolność oznaczała dla nich uchodźstwo. Po demobilizacji – w przeciwieństwie do Kanadyjczyków, Brytyjczyków i Amerykanów – nie wrócili do Polski, ale pozostali w Belgii lub Holandii. Niniejszy album stanowi hołd złożony tym bohaterom, którzy z dala od swoich domów walczyli o wolność innych Europejczyków.

Grzegorz Majchrzak, Stan wojenny. Historia znana, mniej znana i nieznana

Stan wojenny był przedmiotem licznych publikacji, ale nadal wiele jego aspektów pozostaje nieznanych czy szerzej nieopisanych. Niniejszy tom po części wypełnia te lukę. Przedstawia – oprócz znanych wydarzeń z okresu po 13 grudnia – również te mniej znane, np. wręcz szokujące okoliczności uchwalenia prawa (dekretów) stanu wojennego.

Patryk Pleskot, Świeć nam, Panie Generale. Wybór prywatnej korespondencji nadsyłanej do gen. Wojciecha Jaruzelskiego w latach 1982–1989 (z zasobów Instytutu Hoovera)

W latach osiemdziesiątych, kiedy Wojciech Jaruzelski skupił w swoich rękach pełnię władzy w PRL, setki Polaków i Polek decydowało się na pisanie prywatnych listów do generała. Nadawcy zamieszczali w nich skargi, żale, postulaty, życzenia, słowa poparcia, prośby, referowali sprawy do załatwienia. Jaruzelski czytał dużą część tej korespondencji, selekcjonowanej wstępnie przez jego doradców i współpracowników. Nierzadko podpisywał i odręcznie poprawiał grzecznościowe odpowiedzi. Po 1990 r. spora część tej dokumentacji trafiła do amerykańskiego Archiwum Hoovera. Prezentowany tom zawiera wybór listów z tego właśnie zbioru.

Józef Keller – ksiądz, profesor, donosiciel, apostata, marksistowski religioznawca. Przypadek tajnego współpracownika ps. Ostrożny / Adam Piotrowski, Rafał Łatka, Patryk Pleskot (red.)

Przekazywana do rąk czytelników edycja źródłowa prezentuje postać Józefa Kellera – początkowo duchownego diecezji łódzkiej, wykładowcy i profesora KUL, informatora, a następnie TW ps. „Ostrożny”, „Adam Piotrowski”, od 1957 r. kościelnego apostaty, pracownika naukowego Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, a także marksistowskiego religioznawcy. Pokazuje, w jaki sposób aparat bezpieczeństwa PRL wykorzystywał słabości moralne i charakterologiczne ludzi do realizacji działań wymierzonych w Kościół katolicki i inteligencję.

Zygmunt Jasiński, Raz na wodzie, raz pod wodą. Wspomnienia (1930-1961)

Wspomnienia komandora Zygmunta Jasińskiego (1906–1990) obejmują trzy dekady istnienia polskiej Marynarki Wojennej oraz okres powojennej odbudowy przemysłu stoczniowego produkującego na jej potrzeby. Opowieść byłego podwodniaka – barwna, pełna anegdot i humoru – pozwala śledzić losy oficera mechanika Marynarki Wojennej, począwszy od kształcenia podchorążackiego aż po fotel dyrektora stoczni.

Bartosz Januszewski, Kino i teatr pod okupacją. Wojenne losy polskich artystów filmowych i scenicznych (1939–1945)

Niniejsza publikacja stanowi znacznie rozszerzoną wersję książki, która ukazała się w roku 2021 i cieszyła się dużym powodzeniem. Przedstawia ona sytuację, w jakiej znalazły się polska kinematografia i scena teatralna w okresie II wojny światowej, zarówno na ziemiach okupowanych, jak i na uchodźstwie. Ukazuje strategie polityki okupacyjnej Rzeszy Niemieckiej i Związku Sowieckiego wobec polskich artystów filmowych i scenicznych. Wskutek terroru, będącego immanentnym składnikiem obu systemów totalitarnych, zostało zamordowanych, zaginęło lub zmarło w niewyjaśnionych okolicznościach co najmniej siedmiuset przedstawicieli tego środowiska zawodowego.