Instytut Pamięci Narodowej

– Jesteście pokoleniem, które niosło wolność, solidarność i niepodległość i które w ramach Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego, a w istocie największego ruchu społecznego, antykomunistycznego w historii Bloku Wschodniego, do tej niepodległości nas doprowadziło. Dzisiaj mam zaszczyt, aby w imieniu prezydenta Andrzeja Dudy podziękować wam, za wasze życiowe wybory, za ryzyko, które podejmowaliście, za to, że byliście więzieni, inwigilowani

– zwrócił się do odznaczonych prezes IPN dr Karol Nawrocki. Podziękował również uhonorowanym za to, że poświęcili swoje życie, abyśmy mogli dziś żyć w wolnej i niepodległej Polsce:

– Wolność to wielka odpowiedzialność. Dzisiaj żyjemy w wolnej i niepodległej Polsce, która także potrzebuje waszego głosu, waszych świadectw i waszego doświadczenia. Za wolność dziękujemy, ale prosimy też o to, abyście byli żywymi świadkami historii, bo nikt tak jak wy nie jest w stanie opowiedzieć o wolnej i niepodległej Polsce i o trudzie walki z systemem komunistycznym.

Prezes IPN dr Karol Nawrocki wspomniał sanitariuszkę Armii Krajowej Wandę Bortkiewicz, która zmarła 16 października 2024 r. w wieku 101 lat. Działała ona w 5. Wileńskiej Brygadzie AK, a po II wojnie światowej została osadzona w komunistycznym więzieniu.

Tuż po uroczystości, prezes IPN wraz z dyrektorem katowickiego oddziału IPN Andrzejem Sznajderem i dyrektorem Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności Robertem Ciupą złożyli wieńce pod pomnikiem poległych górników KWK „Wujek” w Katowicach, którzy zginęli z rąk plutonu specjalnego ZOMO 16 grudnia 1981 r.

* * *

Osoby odznaczone:

1. Grażyna Aloszko
2. Stanisław Bartoszewicz         
3. Anna Frączek
4. Andrzej Józef Jeziorowski
5. Theodor Peter Josch            
6. Romuald Janusz Korol
7. Dariusz Makowski
8. Zbigniew Nabiałkowski
9. Krzysztof Edward Sog
10. Józef Trojan
11. Lesław Jerzy Werpachowski                                   

Pośmiertnie:

1. Jacek Stanisław Cieślicki
2. Marian Drzazga        
3. Ryszard Stefan Fiut              
4. Czesława Kazimiera Góra      
5. Adam Nikodem

Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony przez Sejm 5 sierpnia 2010 roku. Po raz pierwszy przyznano go w czerwcu 2011 roku przy okazji obchodów 35. rocznicy protestów społecznych w Radomiu. Krzyż nadawany jest przez Prezydenta RP, na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL. Źródłem uchwalenia Krzyża Wolności i Solidarności jest Krzyż Niepodległości z II RP.