Nagrodę główną w Konkursie Polskich Filmów Dokumentalnych za najlepszy dokument Festiwalu NNW – Złoty Opornik – otrzymał film w reżyserii Piotra Mielecha „Moja sytuacja jest szczególnie trudna” opowiadający o męczeńskiej śmierci ks. Jerzego Popiełuszki i roli Jana Olszewskiego jako oskarżyciela posiłkowego w procesie zabójców ks. Jerzego.
– Bardzo dziękuję za tę nagrodę, nie wyobrażałem sobie zrobienia innego filmu w 2024 roku, niż takiego który będzie nawiązywał do postaci ks. Popiełuszki
– mówił reżyser filmu.
Nagrodę im. Janusza Krupskiego wręczył zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. Jury przyznało nagrodę dla filmu „Za bochen chleba” w reżyserii Karola Wojteczka i Pawła Bieszankowskiego. Obraz przedstawia historię zbrodni na Mariannie, Leonie i Stefanie Lubkiewiczach zamordowanych 13 stycznia 1943 r. w Sadownem za przekazanie dwóch bochenków chleba dwóm ukrywającym się żydowskim kobietom.
W trakcie gali przyznano także Sygnety Niepodległości, które otrzymał prof. Jerzy Grzywacz – przyjaciel Instytutu Pamięci Narodowej oraz pośmiertnie Tadeusz Urbanowicz „Moskito”, w imieniu którego nagrodę odebrał dr hab. Karol Polejowski.
Kolejną specjalną nagrodę „Drzwi do wolności” przyznawaną za odwagę oraz poświęcenie bohaterom drugiego planu, wspierającym działaczy podziemia niepodległościowego, solidarnościowego oraz dla osób niezłomnie walczących o wolność, otrzymało Muzeum Powstania Warszawskiego, które obchodzi 20 lat swojego istnienia.
Podczas 16. edycji festiwalu odbyło się ponad siedemdziesiąt projekcji filmów, spotkania z twórcami oraz świadkami historii. W tym roku o nagrody główne walczyło 30 filmów dokumentalnych, 8 filmów fabularnych, reportaże radiowe i wideoklipy oraz etiudy studenckie.
W czasie festiwalu zaprezentowano wystawę IPN autorstwa Bartosza Januszewskiego „Kino i teatr pod okupacją niemiecką 1939–1945”.
Odbyło się wiele debat, m.in. dyskusja o Mieczysławie Dziemieszkiewiczu ps. Rój, w której wziął udział zastępca prezesa IPN dr hab. Krzysztof Szwagrzyk oraz rozmowa na temat „Czy Polska potrzebuje inwestycyjnego game changera” z udziałem Magdaleny Hajduk, dyrektor Biura Nowych Technologii IPN oraz dr. Marcina Zarzeckiego, zastępcy dyrektora Biura Przystanków Historia IPN.
Prezes IPN dr Karol Nawrocki wziął udział w debacie „Zabić głos wolności”. W pierwszej części spotkania uczestnicy rozmawiali o sytuacji Kościoła katolickiego i księży w bloku państw komunistycznych. O specyfice węgierskiej mówiła badaczka okresu komunizmu dr Réka Földváryné Kiss. Sytuację w Czechosłowacji przedstawił czeski historyk specjalizujący się w badaniach nad reżimami totalitarnymi dr Petr Blažek. Prezes IPN opisał sytuację Kościoła w Polsce na podstawie tragicznych losów bł. ks. Jerzego Popiełuszki i ks. Franciszka Blachnickiego. Przypomniał, że dzięki Instytutowi Pamięci Narodowej po wielu latach udało się ustalić, że ks. Blachnicki został zamordowany.
– Oba systemy totalitarne wykluczały możliwość funkcjonowania takiej instytucji jak Kościół katolicki w odniesieniu do Ewangelii czy do samej zasady funkcjonowania Kościoła katolickiego, mamy na to tysiące okrutnych przykładów z lat 1939-1989
– podsumował dr Nawrocki.
Druga część rozmowy była poświęcona działalności Instytutu Pamięci Narodowej oraz jego odpowiedników na Węgrzech i w Czechach, a także wyzwaniom, z którymi obecnie muszą się mierzyć instytucje, które stoją na straży pamięci własnego kraju i narodu.
W debacie „Zwyciężyli totalitaryzm” wzięli udział pracownicy Wydawnictwa IPN – redaktor naczelny Biuletynu IPN Jan M. Ruman i redaktor Jakub Gołębiewski. W dyskusji „Stare i nowe. Archiwalia w filmie” uczestniczyli redaktor Kinga Hałacińska z Wydawnictwa IPN oraz Paweł Rozdżestwieński z Biura Edukacji Narodowej IPN.
W warsztatach „Tajemnice pistoletu »Lalusia«” IPN reprezentowali prof. Piotr Niwiński z Oddziału IPN w Gdańsku oraz Jacek Pawłowicz z IPN w Warszawie.
Podczas tegorocznego festiwalu Biuro Nowych Technologii, zaprezentowało swoją ofertę w specjalnym namiocie, natomiast w namiocie gdańskiego oddziału IPN prowadzona była sprzedaż książek, dostępne były także bezpłatne materiały edukacyjne.
* * *
Festiwal Filmowy Niepokorni Niezłomni Wyklęci jest organizowany od 2008 roku. To największe w Europie wydarzenie związane z kinem historycznym i wolnościowym. Podczas czterech dni mogą spotykają się twórcy filmów opowiadających o historii najnowszej, świadkowie historii oraz widzowie. Przez lata Festiwal poszerzył formułę o opowiadanie o drogach do wolności narodów całego świata oraz jednostek.
Podsumowanie pierwszego dnia Festiwalu Filmowego NNW
Edukacyjna strefa gamingu i VR