19 września
Pierwszego dnia pobytu w Budapeszcie, pracownicy IPN spotkali się z Katarzyną Takácsné Kalińską prezesem oraz Marią Molnárné Sagun wiceprezesem Stowarzyszenia Katolików Polskich na Węgrzech pw. św. Wojciecha przy Domu Polskim im. św. Jana Pawła II). Przekazali min. wystawę „Samarytanie z Markowej. Ulmowie – Polacy zamordowani przez Niemców za pomoc Żydom”, która zostanie tam zaprezentowana w ramach 30. Dni Polskiej Kultury.
Delegacja krakowskiego IPN zapaliła również znicze na grobach polskich żołnierzy i Polaków z czasów II wojny światowej spoczywających na cmentarzu Rakoskeresztur w Budapeszcie oraz odwiedziła mogiły na kwaterze 301 na centralnym cmentarzu w Budapeszcie (tzw. węgierskiej Łączce).
20 września
Kolejnego dnia w Instytucie Polskim została zaprezentowana wystawa „Wrzesień 1939. Polska wobec niemieckiej i sowieckiej agresji”, która została przygotowana w języku polskim i węgierskim. Ekspozycja została uroczyście otwarta przez dyrektora Instytutu Jarosława Bajaczyka oraz Marka Jończyka z Delegatury IPN w Kielcach.
Po wernisażu odbyła się dyskusja „Kampania polska 1939” z udziałem dr. Árona Máthé (NEB) oraz Marka Jończyka, którą poprowadził węgierski historyk Miklós Mitrovits.
Wśród uczestników spotkania byli m.in. Jacek Śladewski, kierownik wydziału Polityczno-Ekonomicznego ambasady RP w Budapeszcie, historycy Komitetu Pamięci Narodowej (Nemzeti Emlékezet Bizottság – NEB) oraz licznie przybyli Węgrzy. Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Budapeszcie, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie (IPN), Instytut Polski w Budapeszcie oraz Komitet Pamięci Narodowej (NEB) byli organizatorami tego wydarzenia.
Jednocześnie w czasie trwania dyskusji, w Ogólnokrajowej Uzupełniającej Polskiej Szkole i Przedszkolu na Węgrzech odbyły się warsztaty przygotowane przez Roksanę Szczyptę-Szczęch z krakowskiego IPN z udziałem młodzieży pt. „Mieliśmy iść do szkoły. Wrzesień 1939”. Podczas nich młodzież dowiedziała się jakie wydarzenia poprzedziły agresję III Rzeszy Niemieckiej, Słowacji i wreszcie Związku Sowieckiego na Polskę. Uczestnicy dzięki zajęciom mogli dostrzec heroizm Polaków walczących w obronie Rzeczpospolitej aż do początku października 1939 r. Ponadto, w oparciu o zespołowe układanie puzzli IPN „IV rozbiór Polski” i przyporządkowywanie poszczególnych kart na powstałej z nich mapie, utrwaliła zdobytą wiedzę i bliżej poznała poszczególne tereny działań wojennych.
21 września
Następnego dnia kontynuowano program zajęć warsztatowych. Tym razem odbiorcami byli najmłodsi – przedszkolaki ze Szkoły Polskiej im. Sándora Petőfiego przy Ambasadzie RP w Budapeszcie, które w oparciu o specjalnie przygotowane dla nich materiały i zadania dowiedziały się dlaczego wraz z nastaniem września w 1939 r. dzieci nie mogły pójść do szkoły. Ostatnie zajęcia odbyły się w Ogólnokrajowej Uzupełniającej Polskiej Szkole i Przedszkolu na Węgrzech z udziałem uczniów klas szkoły podstawowej. Również one poznały główne wydarzenia z lat 1938-1939 oraz kształt II RP, jej sąsiadów, sojuszników i ich działania.
Krakowski oddział IPN reprezentowali pracownicy Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej: Agnieszka Masłowska – koordynator „Przystanku Historia” IPN w Budapeszcie, Roksana Szczypta-Szczęch i dr Paweł Mazur oraz Marek Jończyk z Referatu Badań Historycznych Delegatury IPN w Kielcach.
Budapeszt to jeden z zagranicznych „Przystanków Historia” IPN, którym opiekuje się krakowski oddział Instytutu. Nasze działania w stolicy Węgier były możliwe dzięki ogromnemu wsparciu, którego udzielili nam: Ambasada RP w Budapeszcie, Instytut Polski na Węgrzech, dyrekcja i nauczyciele Ogólnokrajowej Uzupełniającej Polskiej Szkoły i Przedszkola na Węgrzech, Szkoły Polskiej im. Sándora Petőfiego przy Ambasadzie RP w Budapeszcie, którym dziękujemy. Kierujemy także specjalne podziękowania dla Dominiki Teske (zastępcy dyrektora Instytutu Polskiego), której życzliwość i pomoc są nieocenione w realizacji projektu.




















